Co dzieje się z informacjami z akt, rozmów i obserwacji, zanim zespół napisze pierwsze zdanie opinii? Czy rozbieżność między opowieścią rodzica w wywiadzie a jego zachowaniem podczas zabawy z dzieckiem trafia do wniosków? Ilu specjalistów powinno pracować nad opinią w jednej sprawie o opiekę nad dzieckiem? Opinia OZSS powstaje z połączenia danych zebranych na kilku etapach badania, a standardy opiniowania z 2016 roku wymagają, żeby wnioski wynikały z całego materiału.
Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.
Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.
Akta sprawy jako punkt wyjścia opinii
Analiza akt poprzedza kontakt z rodziną, więc specjaliści przystępują do wywiadu z hipotezami opartymi na materiałach zebranych przez sąd. Wywiad i obserwacja mogą te hipotezy potwierdzić albo podać je w wątpliwość. Odwrotna kolejność zwiększałaby ryzyko, że relacja rodzica z wywiadu zabarwi późniejsze odczytanie dokumentów.
Kiedy analizuję opinie OZSS, zawsze sprawdzam w pierwszej kolejności, czy zespół zrealizował każdy z obowiązkowych elementów badania. Przebieg kolejnych etapów od postanowienia sądu do doręczenia opinii przedstawia wpis jak wygląda badanie OZSS.
Rodzaje danych z kolejnych etapów badania
Każdy etap badania dostarcza zespołowi danych innego rodzaju, które dopiero razem tworzą obraz rodziny. Akta zawierają historię sporu i dokumenty z placówek, wywiad przynosi relację rodzica o sobie i dziecku, a obserwacja pokazuje zachowanie rodzica w kontakcie z dzieckiem. Rozmowa z dzieckiem daje informacje niezależne od tego, co mówią dorośli, a testy uzupełniają ten obraz o wyniki porównywalne z normami.
Żaden z tych etapów badania nie może samodzielnie przesądzić o wnioskach opinii w sprawie. Obserwację swobodną i zadaniową w ośrodku opisuje wpis obserwacja w OZSS, a tematy rozmowy z dzieckiem wpis o co pytają dziecko w OZSS.
Wyniki kwestionariuszy wypełnianych przez rodzica należą do źródeł danych łączonych w opinii. Testy CUIDA, TKR i SPR należą do narzędzi, które psycholog może zastosować podczas badania OZSS w sprawie o dziecko. Każdy z tych testów możesz wypełnić przed badaniem, a ja przygotuję pisemne opracowanie z opisem Twoich mocnych i słabych stron oraz sposobów pracy nad każdą z nich. Całościowa ocena kompetencji rodzicielskich obejmuje pięć testów stosowanych w OZSS i 45-minutową konsultację ze mną. Opis każdego testu, ceny i zamówienie znajdziesz na stronie testy przed badaniem OZSS.
Spójność i rozbieżności między etapami
Wiarygodność wniosków wzrasta, gdy relacja rodzica, wyniki obserwacji i treść akt układają się w spójny obraz. Rozbieżność między etapami również niesie informację dla zespołu i powinna zostać omówiona w części analitycznej opinii. Specjaliści oddzielają rozbieżność wynikającą ze stresu sytuacji badania od rozbieżności, która ma znaczenie dla oceny rodzica.
Rodzic może opisywać w wywiadzie relację z dzieckiem jako bliską i pełną spontanicznych zabaw. Podczas obserwacji ten sam rodzic może kierować zabawą poleceniami i nie reagować na sygnały, że dziecko jest zmęczone albo smutne. Taka różnica między deklarowanym a obserwowanym kontaktem może trafić do opinii jako dane o relacji rodzica z dzieckiem.
Od zebranego materiału do wniosków
Wnioski opinii powinny odpowiadać na pytania sądu z postanowienia o badaniu i wynikać z danych opisanych we wcześniejszych częściach dokumentu. Opinię wydaje zespół złożony minimum z dwóch specjalistów, którzy przeprowadzili badanie i podpisują dokument. Formalne części opinii i sposób ich czytania przedstawia wpis elementy opinii OZSS.
Czas między zakończeniem badania a wpływem opinii do sądu opisuje wpis po jakim czasie opinia OZSS. Podstawowe informacje o działaniu zespołów i ich miejscu w sprawie rodzinnej zawiera wpis czym jest OZSS.
Braki w realizacji etapów badania
Standardy opiniowania określają zakres etapów badania oraz warunki ich rzetelnego przeprowadzenia w ośrodku. Badanie przeprowadzone przez jednego specjalistę zamiast zespołu, pominięcie bezpośredniego badania dziecka i opinia wydana bez zapoznania się z aktami należą do uchybień formalnych. Waga takiego uchybienia zależy od tego, czy miało ono wpływ na rzetelność wniosków opinii.
Uchybienia w przebiegu badania mogą stać się podstawą pisma strony do sądu po doręczeniu opinii. Rodzaje uwag, które strona może zgłosić wobec opinii, omawia wpis zastrzeżenia do opinii OZSS.
FAQ. Pytania o to, jak powstaje opinia OZSS
Kto pisze opinię OZSS?
Opinię wydaje zespół złożony minimum z dwóch specjalistów, na przykład psychologa i pedagoga albo psychologa i psychiatry. Opinię przekazywaną do sądu podpisują wszyscy specjaliści, którzy przeprowadzili badanie rodziny w ośrodku.
Czy rozbieżność między wywiadem a obserwacją jest błędem badania?
Rozbieżność między danymi z różnych etapów należy do materiału diagnostycznego i powinna zostać omówiona w opinii. Błąd badania dotyczy naruszeń procedury, takich jak pominięcie obowiązkowego etapu albo badanie przez jedną osobę.
Czy zespół może wydać opinię bez rozmowy z dzieckiem?
Bezpośrednie badanie dziecka należy do obowiązkowych etapów badania w sprawach rodzinnych o opiekę i kontakty. Opinia wydana bez kontaktu z dzieckiem zawiera uchybienie, które strona może wskazać sądowi po doręczeniu opinii.
Czy dokumenty z akt mają wpływ na wnioski opinii?
Akta są pierwszym źródłem danych, które specjaliści czytają, zanim zaproszą rodzinę do ośrodka. Informacje z dokumentów są zestawiane z wywiadem, obserwacją i rozmową z dzieckiem.
Czy wynik jednego testu może przesądzić o wnioskach?
Testy uzupełniają dane z akt, wywiadu i obserwacji, więc wynik jednego narzędzia nie powinien samodzielnie decydować o wnioskach. Opinia powinna pokazać, jak wynik testu odnosi się do pozostałego materiału z badania.
Testy przed badaniem OZSS i kurs przygotowania
Wyniki testów wypełnionych przed badaniem służą pracy nad sobą przed terminem, a opinię w sprawie może sporządzić wyłącznie zespół OZSS wyznaczony przez sąd. Dobór narzędzi podczas badania należy do osoby badającej, więc w ośrodku możesz otrzymać inny zestaw testów niż wypełniony wcześniej. Testy CUIDA, TKR i SPR z moim pisemnym opracowaniem oraz całościową ocenę kompetencji rodzicielskich z konsultacją opisuję na stronie testy przed badaniem OZSS.
Każdy etap badania, od analizy akt po rozmowę z dzieckiem, omawiam osobno w kursie przygotowania do badania OZSS. Kurs obejmuje prawie 7 godzin nagrań w 9 modułach z kartami pracy oraz planami na 14, 7 i 3 dni przed badaniem.
Kurs przygotowania do badania OZSS
Pozdrawiam serdecznie
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy
O autorce
Magdalena Bajsarowicz jest prawnikiem i psychologiem sądowym, od 15 lat pomaga rodzicom w sprawach o dziecko, w których po drugiej stronie jest osoba manipulująca. Opiniuje na zlecenie sądu jako biegły psycholog i przeanalizowała ponad 1000 opinii OZSS, na podstawie których powstały jej kursy i ebooki. Prowadziła wykłady z psychologii sądowej dla sędziów, prokuratorów i kuratorów, a w 2022 roku wydała pierwszy w Polsce ebook o badaniu OZSS.
Ukończyła studia magisterskie z psychologii na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu oraz z prawa na Uniwersytecie Wrocławskim, a także studia podyplomowe w Instytucie Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przeszła kursy dla biegłych psychologów sądowych i należy do Stowarzyszenia Psychologów Sądowych w Polsce, a wcześniej prowadziła gabinet psychologiczny od 2011 roku i kancelarię specjalizującą się w prawie rodzinnym oraz psychologii sądowej od 2018 roku. W kancelarii kierowała kilkunastoosobowym zespołem, w którym pracowali także adwokaci i radcowie prawni. Prowadziła również wykłady międzynarodowe dla prawników i psychologów o polskim prawie rodzinnym oraz zajęcia z prawa cywilnego dla studentów prawa. Jako ekspertka komentuje prawo i psychologię dla telewizji TVP i TVN oraz dla Trójki Polskiego Radia. Jej wypowiedzi publikowały też portale WP, Onet i NaTemat oraz tygodnik Newsweek.

