Czy opinia OZSS musi podawać datę każdego spotkania w ośrodku i informację o przerwanym badaniu? Co oznacza brak podpisu kierownika zespołu albo brak odpowiedzi na jedno z pytań sądu? Czy z treści opinii wynika, którzy specjaliści badali rodzinę i jakimi metodami się posłużyli? Elementy opinii OZSS wynikają ze standardów metodologii opiniowania z 2016 roku, a brak obowiązkowej części może stać się podstawą do żądania jej uzupełnienia.
Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.
Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.
Oznaczenie opinii i podstawa jej wydania
Opinia powinna wskazywać miejscowość i datę sporządzenia oraz sąd zlecający badanie i sygnaturę akt sprawy. Na pierwszej stronie opinii znajduje się także pieczęć zespołu, który przeprowadził badanie rodziny. Te dane pozwalają przypisać dokument do konkretnego postępowania sądowego i do konkretnego zlecenia.
W części o podstawie wydania opinia przywołuje postanowienie sądu oraz pytania albo okoliczności, które zespół miał ustalić. Spotykałam się z pytaniami ponumerowanymi, z pytaniami wymienionymi po przecinku i z postanowieniami bez pytań, wskazującymi wyłącznie zakres ustaleń. Przeczytałam dziesiątki opinii z każdego okręgu sądowego w Polsce i forma tej części za każdym razem zależała od sądu. Różne sposoby zadawania pytań zespołowi w postanowieniu przedstawia wpis pytania do biegłych OZSS.
Osoby badane oraz terminy i miejsce badania
Opinia wymienia każdą osobę badaną z imienia i nazwiska, z datą urodzenia i miejscem zamieszkania. W kolejnej części opinii powinny znaleźć się daty i miejsce przeprowadzenia badania rodziny. Gdy badanie zostało przerwane, opinia powinna zawierać informację o przerwie oraz o dacie i miejscu jego kontynuacji.
Moim zdaniem badanie w sprawach rodzinnych zaplanowane od początku na dwa terminy pozwala ograniczyć wpływ chwilowej niedyspozycji rodzica albo dziecka na wyniki. W czytanych przeze mnie opiniach większość badań odbyła się w jednym terminie ze względów organizacyjnych, więc jedno spotkanie samo w sobie nie jest uchybieniem. Długość pojedynczego badania i sytuacje, w których wyznacza się drugi termin, opisuje wpis ile trwa badanie w OZSS.
Wykaz zastosowanych metod badawczych
Zespół ma obowiązek wymienić w opinii metody i narzędzia, z których korzystał podczas badania. Wykaz obejmuje analizę akt i pozostałej dokumentacji, wywiad i rozmowę kierowaną oraz obserwację, testy i kwestionariusze. Dokumenty spoza akt, z którymi zapoznali się specjaliści, opinia powinna odnotować osobno. Dotyczy to na przykład zaświadczeń ze szkoły albo dokumentacji medycznej dziecka przekazanej w ośrodku.
Zasady przekazywania dokumentów dziecka w ośrodku omawia wpis dokumenty na badanie OZSS, a dobór metod do pytań sądu wpis metody badawcze OZSS.
Nazwy kwestionariuszy wypełnionych przez rodziców opinia wymienia w wykazie metod obok rozmów i obserwacji. Testy CUIDA, TKR i SPR należą do narzędzi, które psycholog może zastosować podczas badania OZSS w sprawie o dziecko. Każdy z tych testów możesz wypełnić przed badaniem, a ja przygotuję pisemne opracowanie z opisem Twoich mocnych i słabych stron oraz sposobów pracy nad każdą z nich. Całościowa ocena kompetencji rodzicielskich obejmuje pięć testów stosowanych w OZSS i 45-minutową konsultację ze mną. Opis każdego testu, ceny i zamówienie znajdziesz na stronie testy przed badaniem OZSS.
Część analityczna opinii
Analiza zebranego materiału zaczyna się zwykle od charakterystyki środowiska rodzinnego i sytuacji opiekuńczo-wychowawczej dziecka. Specjaliści opisują w niej relacje między rodzicami, ich warunki mieszkaniowe i zawodowe oraz okoliczności, które doprowadziły do sprawy. Kolejna część zawiera charakterystykę psychologiczną osób badanych, w tym opis osobowości, kompetencji wychowawczych i funkcjonowania społecznego.
Opinia może zawierać też wyniki konsultacji lekarskiej, gdy w zespole uczestniczył psychiatra albo inny lekarz. W opiniach, które analizowałam, konsultacja lekarska pojawiała się w niewielkiej części spraw i dotyczyła przeważnie wyraźnego polecenia sądu. Sposób czytania opisu, interpretacji i wyników testów w tej części opinii pokazuje wpis jak czytać opinię OZSS.
Wnioski oraz podpisy specjalistów
Wnioski zamykają opinię i powinny zawierać odpowiedź na każde pytanie sądu albo na każdą okoliczność wskazaną w postanowieniu. Pod wnioskami znajdują się podpisy i pieczęcie specjalistów, którzy przeprowadzili badanie, a także podpis kierownika zespołu. Drogę od zebranego materiału do wniosków opisuje wpis jak powstaje opinia OZSS.
Brak obowiązkowego elementu w opinii
Brak odpowiedzi na pytanie sądu, brak wykazu metod albo brak podpisu specjalisty należą do uchybień, które strona może wskazać w piśmie do sądu. Zgodnie z art. 286 kodeksu postępowania cywilnego sąd może zażądać ustnego albo pisemnego wyjaśnienia opinii, a w razie potrzeby także opinii dodatkowej. Rodzaje uwag, które strona może zgłosić po doręczeniu opinii, omawia wpis zastrzeżenia do opinii OZSS.
FAQ. Pytania o elementy opinii OZSS
Czy opinia OZSS musi mieć podpis kierownika zespołu?
Pod wnioskami opinii powinny znaleźć się podpisy specjalistów, którzy przeprowadzili badanie, oraz podpis kierownika zespołu. Brak któregoś z tych podpisów strona może wskazać sądowi w piśmie po doręczeniu opinii.
Co, jeśli opinia nie odpowiada na jedno z pytań sądu?
Wnioski powinny odnosić się do każdego pytania zadanego w postanowieniu o badaniu. Sąd może w takiej sytuacji zażądać od zespołu wyjaśnienia albo opinii uzupełniającej.
Czy opinia musi podawać daty badania?
Opinia powinna wskazywać daty i miejsce badania, a przy badaniu przerwanym także termin jego kontynuacji. Te informacje pozwalają sądowi i stronom ustalić, kiedy zespół zebrał opisany materiał.
Czy w opinii muszą być wymienione dokumenty przyniesione przez rodzica?
Zespół powinien odnotować w opinii dokumenty spoza akt, z którymi zapoznali się specjaliści. Dokumentacja dziecka przekazana w ośrodku może trafić do akt po pisemnej zgodzie rodzica.
Czy każda opinia OZSS zawiera konsultację lekarską?
Konsultacja lekarska pojawia się w opinii wtedy, gdy w badaniu uczestniczył psychiatra albo inny lekarz. W wielu sprawach rodzinnych opinię przygotowują wyłącznie psycholog i pedagog bez udziału lekarza.
Testy przed badaniem OZSS i kurs przygotowania
Wyniki testów wypełnionych przed badaniem służą pracy nad sobą przed terminem, a opinię w sprawie może sporządzić wyłącznie zespół OZSS wyznaczony przez sąd. Dobór narzędzi podczas badania należy do osoby badającej, więc w ośrodku możesz otrzymać inny zestaw testów niż wypełniony wcześniej. Testy CUIDA, TKR i SPR z moim pisemnym opracowaniem oraz całościową ocenę kompetencji rodzicielskich z konsultacją opisuję na stronie testy przed badaniem OZSS.
Kolejne części opinii i ich związek z przebiegiem badania omawiam w kursie przygotowania do badania OZSS. Kurs obejmuje prawie 7 godzin nagrań w 9 modułach z kartami pracy oraz planami na 14, 7 i 3 dni przed badaniem.
Kurs przygotowania do badania OZSS
Pozdrawiam serdecznie
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy
O autorce
Magdalena Bajsarowicz jest prawnikiem i psychologiem sądowym, od 15 lat pomaga rodzicom w sprawach o dziecko, w których po drugiej stronie jest osoba manipulująca. Opiniuje na zlecenie sądu jako biegły psycholog i przeanalizowała ponad 1000 opinii OZSS, na podstawie których powstały jej kursy i ebooki. Prowadziła wykłady z psychologii sądowej dla sędziów, prokuratorów i kuratorów, a w 2022 roku wydała pierwszy w Polsce ebook o badaniu OZSS.
Ukończyła studia magisterskie z psychologii na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu oraz z prawa na Uniwersytecie Wrocławskim, a także studia podyplomowe w Instytucie Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przeszła kursy dla biegłych psychologów sądowych i należy do Stowarzyszenia Psychologów Sądowych w Polsce, a wcześniej prowadziła gabinet psychologiczny od 2011 roku i kancelarię specjalizującą się w prawie rodzinnym oraz psychologii sądowej od 2018 roku. W kancelarii kierowała kilkunastoosobowym zespołem, w którym pracowali także adwokaci i radcowie prawni. Prowadziła również wykłady międzynarodowe dla prawników i psychologów o polskim prawie rodzinnym oraz zajęcia z prawa cywilnego dla studentów prawa. Jako ekspertka komentuje prawo i psychologię dla telewizji TVP i TVN oraz dla Trójki Polskiego Radia. Jej wypowiedzi publikowały też portale WP, Onet i NaTemat oraz tygodnik Newsweek.

