Istotne sprawy dziecka. Gdy narcyz odmawia zgody

Paszport dla dziecka urząd wyda tylko za zgodą obojga rodziców albo na podstawie orzeczenia sądu rodzinnego, które tę zgodę zastępuje. Tak samo jest z wyborem szkoły, planowanym zabiegiem czy przeprowadzką do innego miasta, bo artykuł 97 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego każe rodzicom rozstrzygać o istotnych sprawach dziecka wspólnie. Narcyz może wstrzymywać zgodę do ostatniej chwili, uzależniać ją od ustępstw albo wycofywać ją po złożeniu wniosku w urzędzie.

Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.

Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.

Co należy do istotnych spraw dziecka

Przepisy nie podają zamkniętej listy istotnych spraw dziecka, a należą do nich decyzje o długotrwałych skutkach dla jego życia, między innymi:

  • wydanie paszportu albo innego dokumentu podróży,
  • wybór szkoły i zmiana placówki w trakcie nauki,
  • planowane leczenie i zabiegi związane z ryzykiem,
  • wyjazd dziecka na stałe za granicę,
  • zmiana miejsca zamieszkania wpływająca na kontakty z drugim rodzicem.

Terapię psychologiczną dziecka i spory wokół niej omawiam osobno we wpisie narcyz a terapia dziecka.

Codzienne sprawy dziecka od posiłków po rutynową wizytę u pediatry prowadzi rodzic, u którego dziecko akurat przebywa. Pozwala na to artykuł 97 § 1 kodeksu, zgodnie z którym każde z rodziców jest obowiązane i uprawnione do wykonywania władzy rodzicielskiej.

Paszport i wyjazd za granicę

Artykuł 43 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych z 2022 roku wymaga zgody matki i ojca na wydanie dokumentu paszportowego osobie niepełnoletniej. Jeżeli rodzice się nie zgadzają albo jedno z nich nie może wyrazić zgody, zastępuje ją orzeczenie sądu rodzinnego dołączane do wniosku o paszport.

Wywiezienie dziecka za granicę na stałe bez zgody drugiego rodzica albo zatrzymanie go tam po wakacjach może prowadzić do postępowania o nakazanie powrotu dziecka na podstawie konwencji haskiej. Skutki prawne takiego działania opisuję we wpisie uprowadzenie dziecka a porwanie rodzicielskie.

Szkoła, przeprowadzka i leczenie

Wybór szkoły i zmiana placówki w trakcie nauki wpływają na codzienny rytm dziecka i na plan kontaktów z drugim rodzicem. Przeprowadzka do innego miasta zmienia z kolei odległość między domami, a z nią możliwość spotkań w tygodniu. Spór o takie decyzje często wybucha latem, gdy termin zapisów albo przeprowadzki zbliża się szybciej niż termin rozprawy.

Planowany zabieg operacyjny albo leczenie związane z ryzykiem należą do istotnych spraw dziecka, a przy sporze rodziców każde z nich może zwrócić się do sądu opiekuńczego. Leczenie ratujące życie lub zdrowie w nagłej sytuacji odbywa się bez czekania na porozumienie rodziców.

Narcyz a zgoda w istotnych sprawach

Narcyz może odmawiać zgody bez podania powodu albo odkładać odpowiedź do dnia, w którym termin w szkole lub urzędzie mija. Zgoda może być też uzależniana od ustępstw w sprawie alimentów, dodatkowych dni z dzieckiem albo wycofania wniosku w innej sprawie. Zdarza się również wycofanie zgody już po złożeniu dokumentów, gdy drugi rodzic zdążył zapłacić za wyjazd albo zapisać dziecko do szkoły.

Odwrotnie narcyz może sam podejmować istotne decyzje bez pytania drugiego rodzica, na przykład zapisując dziecko do innej szkoły albo umawiając zabieg. Obie sytuacje mogą stać się podstawą wniosku do sądu, a powtarzający się spór może prowadzić do wniosku o ograniczenie władzy rodzicielskiej jednego z rodziców.

Sposób, w jaki rodzic podejmuje decyzje w ważnych sprawach dziecka, może później stanowić element oceny jego kompetencji rodzicielskich. Kurs podniesienia kompetencji rodzicielskich to 20 godzin materiału z ćwiczeniami i testami, zakończony elektronicznym zaświadczeniem, które można dołączyć do akt sprawy.

Wniosek o rozstrzygnięcie w istotnych sprawach dziecka

Wniosek składa się do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich, właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka. Sprawa toczy się w postępowaniu nieprocesowym, w którym rodzic składający wniosek jest wnioskodawcą, a drugi rodzic uczestnikiem. Wniosek podlega opłacie stałej w wysokości 100 zł, przewidzianej w artykule 23 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Żądanie powinno być sformułowane konkretnie, na przykład jako zezwolenie na wydanie paszportu dziecku bez zgody uczestnika albo rozstrzygnięcie, że dziecko będzie uczęszczać do wskazanej szkoły. W uzasadnieniu wyjaśnij, dlaczego proponowane rozwiązanie odpowiada dobru dziecka i jego codziennym potrzebom. Jako dowody mogą posłużyć oferta szkoły, zaświadczenie lekarskie albo korespondencja z prośbą o zgodę skierowaną do drugiego rodzica. Do wniosku dołącz skrócony odpis aktu urodzenia dziecka i odpis dla uczestnika.

Gdy decyzja nie może czekać do końca sprawy, możesz złożyć wniosek o zabezpieczenie, który sąd powinien rozpoznać szybciej niż samą sprawę. Zasady pilnego postępowania zabezpieczającego przybliżam we wpisie zabezpieczenie kontaktów na czas rozwodu.

Gdy spór o istotne sprawy się powtarza

Rodzice, którzy co kilka miesięcy wracają do sądu z kolejną decyzją, mogą skorzystać z mediacji albo spisać szczegółowe porozumienie w formie planu wychowawczego. Przebieg mediacji w sprawie rodzinnej opisuję we wpisie mediacja podczas postępowania rozwodowego. Wzór takiego porozumienia z postanowieniem o istotnych sprawach znajdziesz we wpisie plan wychowawczy.

Przy stałym blokowaniu decyzji sąd może ograniczyć władzę rodzicielską jednego z rodziców do określonych obowiązków i uprawnień, wyłączając go z części istotnych spraw. Możliwe zakresy takiego ograniczenia omawiam we wpisie o tym, jak wygląda ograniczenie władzy rodzicielskiej.

FAQ. Pytania o istotne sprawy dziecka

Czy zapisanie dziecka do szkoły wymaga zgody obojga rodziców?

Wybór szkoły należy do istotnych spraw dziecka, o których rodzice z pełną władzą rodzicielską rozstrzygają wspólnie. Przy braku porozumienia każdy z nich może złożyć wniosek do sądu opiekuńczego.

Co zrobić, gdy drugi rodzic nie zgadza się na paszport dla dziecka?

Zgodę rodzica zastępuje orzeczenie sądu rodzinnego, które zgodnie z artykułem 43 ust. 5 ustawy o dokumentach paszportowych dołącza się do wniosku o paszport. Wniosek o takie orzeczenie zawiera żądanie zezwolenia na wydanie paszportu dziecku bez zgody drugiego rodzica.

Ile kosztuje wniosek o rozstrzygnięcie w istotnych sprawach dziecka?

Od wniosku pobiera się opłatę stałą w wysokości 100 zł, taką samą jak od innych wniosków wszczynających postępowanie nieprocesowe. Rodzic w trudnej sytuacji finansowej może wnioskować o zwolnienie od kosztów sądowych.

Czy rodzic z ograniczoną władzą rodzicielską musi wyrazić zgodę?

Zgoda takiego rodzica jest potrzebna tylko w sprawach, które sąd pozostawił mu w orzeczeniu o ograniczeniu władzy.

Czy o codziennych sprawach dziecka mogę decydować sam?

Rodzic, u którego dziecko przebywa, prowadzi jego bieżące sprawy od posiłków po rutynowe wizyty u lekarza. Wspólnej decyzji obojga rodziców z pełną władzą rodzicielską wymagają wyłącznie istotne sprawy dziecka.

Badanie w OZSS w sporze o sprawy dziecka

W sprawie dotyczącej istotnych decyzji o dziecku sąd może zlecić badanie rodziny w opiniodawczym zespole specjalistów sądowych. Kurs przygotowania do badania OZSS to prawie 7 godzin nagrań w 9 modułach z kartami pracy oraz planami na 14, 7 i 3 dni przed badaniem.

Pozdrawiam serdecznie
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy