Badanie OZSS
Badania OZSS w praktyce – miejsce, czas, zasady i organizacja
sty
Zrozumienie, czym jest Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów oraz kiedy sąd kieruje na badanie, stanowi jedynie punkt wyjścia. W praktyce kluczowe okazują się kwestie organizacyjne miejsce badania, zasady obowiązujące w ośrodku, przebieg dnia oraz czas trwania poszczególnych czynności.
Brak jasnych informacji w tym zakresie wprowadza dodatkowe obciążenie przed badaniem. Niepewność dotycząca przebiegu dnia, kontaktu z drugim rodzicem czy możliwości przerwy wpływa na sposób funkcjonowania już od momentu wejścia do ośrodka.
Artykuł koncentruje się wyłącznie na organizacyjnym wymiarze badania OZSS przebiegu dnia, zasadach obowiązujących w ośrodku oraz przygotowaniu do samego badania. Przebieg wywiadu, obserwacji oraz zakres pytań specjalistów zostały omówione w odrębnych materiałach.
Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako biegły psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.
Spis treści :
- Gdzie odbywa się badanie OZSS
- Badanie OZSS – jakie zasady obowiązują w ośrodku
- Co zabrać na badanie OZSS
- Kompetencje rodzicielskie i spójność – klucz oceny w OZSS
- Sporządzenie opinii OZSS i dalszy tok postępowania
Gdzie odbywa się badanie OZSS
Badanie przeprowadzane jest w siedzibie Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów. Najczęściej jest to budynek sądu okręgowego albo odrębny lokal pozostający w organizacyjnym związku z sądem. Dokładny adres i termin wskazywane są w piśmie z OZSS lub w korespondencji sądowej. Wymaga to uważnego sprawdzenia siedziba zespołu nie zawsze znajduje się w tym samym miejscu, w którym toczy się postępowanie.
Ośrodek powinien dysponować pomieszczeniami dostosowanymi do prowadzenia badania zapewniającymi warunki do wywiadu i obserwacji, w tym prywatność oraz oddzielenie od osób postronnych. Standard lokalowy nie jest jednolity w skali kraju. Różnice w tym zakresie nie przesądzają jednak o jakości opinii, która wynika z kwalifikacji specjalistów oraz sposobu prowadzenia badania.
W ośrodku funkcjonuje poczekalnia. Rodzice spędzają w niej część czasu pomiędzy poszczególnymi etapami badania. W tej samej przestrzeni może przebywać drugi rodzic.
Więcej o etapach badania w OZSS przeczytasz tutaj : etapy badania w OZSS , badanie dziecka w OZSS
Badanie OZSS – jakie zasady obowiązują w ośrodku
Na początku spotkania specjaliści OZSS przedstawiają zasady badania oraz uzyskują zgodę na jego przeprowadzenie. Znajomość tych zasad przed przyjazdem porządkuje przebieg pierwszych minut i pozwala skupić się na samym badaniu, zamiast orientować się w podstawowych kwestiach organizacyjnych. Rodzice są badani oddzielnie.
Każdy z rodziców uczestniczy w indywidualnym wywiadzie psychologicznym prowadzonym bez udziału drugiej strony. Wypowiedzi nie są słyszane przez drugiego rodzica. W niektórych przypadkach pojawia się krótki kontakt wspólny na początku spotkania, jednak zasadnicza część wywiadu przebiega oddzielnie. Rozdzielenie rodziców eliminuje wzajemne oddziaływanie i pozwala na swobodną wypowiedź każdej ze stron. Dziecko jest badane bez obecności rodzica.
Specjaliści prowadzą rozmowę z dzieckiem i obserwują jego funkcjonowanie w odrębnym pomieszczeniu, w sposób dostosowany do wieku i możliwości rozwojowych. Dziecko ma świadomość, gdzie znajduje się rodzic i może się do niego odwołać. Brak obecności rodzica wynika z charakteru badania obecność osoby dorosłej wpływa na sposób wypowiedzi dziecka, kierunek odpowiedzi i zakres ujawnianych treści. Oddzielne badanie pozwala ocenić funkcjonowanie dziecka bez tego wpływu.
Obserwacja relacji z dzieckiem prowadzona jest oddzielnie z każdym z rodziców. Specjaliści OZSS oceniają sposób wchodzenia w kontakt z dzieckiem, przebieg interakcji oraz reakcje w sytuacjach zadaniowych – każdorazowo bez udziału drugiego rodzica. Poszczególne sesje stanowią odrębny materiał diagnostyczny. Ich porównanie następuje dopiero na etapie opracowywania opinii. Udział w badaniu ma charakter dobrowolny, jednak odmowa jego przeprowadzenia nie pozostaje bez znaczenia dla dalszego toku postępowania.
Co zabrać na badanie OZSS
Jedzenie i picie dla dziecka
Badanie trwa w zazwyczaj od 2 do 6 godzin, w zależności od przebiegu i liczby zaplanowanych etapów. Ośrodki co do zasady nie przewidują formalnych przerw na wyjście z budynku w celu zjedzenia posiłku. Zmęczenie lub głód wpływają na zachowanie podczas obserwacji oraz na jakość kontaktu z rodzicem. Zabezpieczenie tych podstawowych potrzeb dziecka pozwala uniknąć dodatkowego obciążenia w trakcie badania.
Rzeczy dla dziecka na czas oczekiwania
Warto zabrać książkę, kredki albo niewielką zabawkę. Część dnia dziecko spędza poza gabinetem, pomiędzy kolejnymi etapami badania. Ten czas nie jest wypełniony zajęciami organizowanymi przez ośrodek, dlatego warto zadbać o to, aby dziecko miało czym się zająć.
Wygodny strój
Ubiór powinien być wygodny, ale zachować formalny charakter.
Dowód osobisty
Potwierdzenie tożsamości jest wymagane standardowo na początku badania.
Kompetencje rodzicielskie i spójność – klucz oceny w OZSS
Przedmiotem oceny są kompetencje rodzicielskie oraz spójność funkcjonowania rodzica w różnych źródłach informacji. Analizie podlega zarówno sposób sprawowania opieki nad dzieckiem, jak i zgodność między tym, co rodzic przedstawia w pismach procesowych, tym co mówi w trakcie badania, a tym jak zachowuje się w bezpośrednim kontakcie z dzieckiem.
Spójność dotyczy nie tylko treści wypowiedzi, ale całego sposobu funkcjonowania. Specjaliści zestawiają informacje z akt sprawy, wywiadu oraz obserwacji. Rozbieżności pomiędzy deklaracjami a zachowaniem są widoczne na poziomie szczegółów: w sposobie reagowania, w doborze słów, w jakości kontaktu z dzieckiem.
Ocena nie opiera się na pojedynczych wypowiedziach, lecz na całościowym obrazie. Znaczenie ma powtarzalność zachowań i ich zgodność w różnych sytuacjach, a nie deklarowany obraz rodzicielstwa.
Sporządzenie opinii OZSS i dalszy tok postępowania
Po zakończeniu badania specjaliści OZSS opracowują pisemną opinię i przekazują ją do sądu. Opinia nie jest udostępniana bezpośrednio po wyjściu z ośrodka – jej sporządzenie wymaga czasu na analizę materiału z wywiadu, obserwacji oraz akt sprawy.
Czas sporządzenia opinii przez OZSS wynosi co do zasady 21 dni od dnia przeprowadzenia badania. Termin ten ma charakter instrukcyjny. W praktyce oznacza to, że jego przekroczenie nie wiąże się z automatycznymi konsekwencjami procesowymi ani sankcjami dla ośrodka. Opinia sporządzona po tym terminie pozostaje pełnoprawnym dowodem w sprawie. Rzeczywisty czas oczekiwania bywa dłuższy i zależy od obciążenia danego ośrodka oraz stopnia złożoności sprawy.
Z opinią można zapoznać się po jej wpłynięciu do akt za pośrednictwem pełnomocnika albo bezpośrednio w sądzie. Znaczenie ma sposób pracy z dokumentem po jego otrzymaniu. Opinia stanowi materiał, który podlega analizie, a nie jedynie odczytaniu. Szczegółowe kwestie związane z jej oceną oraz możliwościami dalszego działania zostały omówione w odrębnych materiałach.
Więcej informacji : Badanie OZSS – kompletny przewodnik dla rodziców
FAQ – praktyczne pytania o badanie OZSS w praktyce
Czy w badaniu OZSS uczestniczą oboje rodzice jednocześnie?
Tak rodzice są wzywani na badanie OZSS jednocześnie , niezależnie od stopnia konfliktu.Na początku może pojawić się krótki kontakt wspólny. Wywiady oraz obserwacja relacji z dzieckiem powinny być prowadzone oddzielnie z każdym z rodziców.
Czy można zrobić przerwę podczas badania?
Badanie nie ma sztywno określonych przerw, jednak możliwe jest skorzystanie z toalety, napicie się wody czy sprawdzenie, gdzie znajduje się dziecko.
Czy badanie OZSS może odbyć się online?
Nie. Badanie wymaga osobistego stawiennictwa w ośrodku. Obejmuje bezpośrednią obserwację oraz czynności, których nie przeprowadza się w formie zdalnej.
Czy można zabrać osobę towarzyszącą?
Zgodnie z zasadami nie powinny uczestniczyć w badaniu inne osoby , ale często moi klienci otrzymują wezwanie na badanie z zaznaczeniem żeby przyprowadzić ze sobą osobę do opieki nad dzieckiem.
Co w sytuacji, gdy dziecko jest chore w dniu badania?
Konieczny jest kontakt z ośrodkiem w celu poinformowania o sytuacji z prośbą o wyznaczenie nowego terminu badania.
Pozdrawiam serdecznie
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy