Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.
Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.
Pytanie o alkohol w postanowieniu o skierowaniu na badanie
Opinia OZSS powinna odpowiadać na pytania zawarte w postanowieniu sądu, więc treść tych pytań wyznacza miejsce problemu alkoholowego w badaniu. Sąd może zapytać wprost o wpływ nadużywania alkoholu przez rodzica na sprawowanie opieki nad dzieckiem i na bezpieczeństwo kontaktów. Strona może przed wydaniem postanowienia złożyć wniosek o sformułowanie takiego pytania oraz o udział lekarza psychiatry w badaniu. Sposób przygotowania własnych pytań do zespołu opisuję we wpisie badanie OZSS i pytania do biegłych.
Ogólne pytanie o kompetencje rodzicielskie obojga rodziców również pozwala zespołowi odnieść się do picia, jeżeli informacje o nim zawierają dokumenty sprawy. Granice opinii wyznaczone pytaniami sądu omawiam we wpisie o zakresie postanowienia sądu w badaniu OZSS.
Lekarz psychiatra w zespole przy zarzucie uzależnienia
Ustawa o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów pozwala włączyć do zespołu psychologów, pedagogów oraz lekarzy psychiatrów. Rozpoznanie uzależnienia od alkoholu jest diagnozą kliniczną opartą na kryteriach międzynarodowej klasyfikacji chorób. Psycholog w zespole może opisać funkcjonowanie rodzica, jego stosunek do własnego picia oraz wpływ tych zachowań na relację z dzieckiem. Okoliczności, w których rodzica bada psychiatra, opisuję we wpisie o badaniu psychiatrycznym rodzica.
Wniosek o uzależnieniu oparty wyłącznie na jednym wywiadzie i bez danych z dokumentacji medycznej może stać się przedmiotem zastrzeżeń strony. Grupy takich zastrzeżeń opisuję we wpisie o rodzajach zastrzeżeń do opinii wydanej przez zespół.
Skąd zespół OZSS może czerpać informacje o piciu rodzica?
Jednodniowe badanie w ośrodku nie obejmuje wieczorów ani weekendów w domu rodzica, więc obraz picia może pochodzić wyłącznie z innych źródeł. Analiza akt powinna poprzedzać spotkanie z rodziną, a wśród dokumentów mogą znaleźć się notatki policji z interwencji domowych oraz informacje o pobytach w izbie wytrzeźwień. Do tej grupy należą też wyroki za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, dokumentacja leczenia odwykowego oraz procedura Niebieskiej Karty. Przebieg sprawy przy karcie wszczętej bez podstaw opisuję we wpisie fałszywa Niebieska Karta w sprawie o dziecko.
Wywiad z obojgiem rodziców, rozmowa z dzieckiem i kwestionariusze przesiewowe dotyczące używania alkoholu mogą uzupełniać dane z dokumentów. Treści pozycji takich kwestionariuszy nie publikuję, bo ich znajomość przed badaniem obniża wartość wyniku. Trzeźwość i spokój rodzica w dniu badania nie znoszą opisów wcześniejszych zdarzeń, które znalazły się w dokumentach. Zestaw dokumentów przydatnych przed samym badaniem opisuję we wpisie dokumenty na badanie OZSS.
Rodzic, wobec którego postawiono zarzut picia, w gabinecie
Wywiad z rodzicem objętym zarzutem może obejmować częstotliwość picia, okoliczności sięgania po alkohol oraz opiekę nad dzieckiem w takie dni. Osoba prowadząca badanie może pytać o wcześniejsze leczenie, okresy abstynencji i reakcje bliskich na picie rodzica.
W opiniach może pojawić się pojęcie krytycyzmu, czyli zdolności rodzica do dostrzeżenia problemu i jego skutków dla dziecka. Całkowite zaprzeczanie zdarzeniom potwierdzonym dokumentami może zostać opisane jako brak krytycyzmu, a podjęte leczenie jako czynnik zmniejszający ryzyko dla dziecka. Dokumentacja z poradni terapii uzależnień i wyniki badań potwierdzające abstynencję mogą zostać złożone do akt przed terminem badania.
Rodzic, którego kompetencje rodzicielskie mają zostać opisane w opinii obok zarzutu alkoholowego, może przed badaniem sprawdzić własny profil w testach stosowanych przez psychologów. Testy CUIDA, TKR i SPR należą do narzędzi, które psycholog może zastosować podczas badania OZSS w sprawie o dziecko. Każdy z tych testów możesz wypełnić przed badaniem, a ja przygotuję pisemne opracowanie z opisem Twoich mocnych i słabych stron oraz sposobów pracy nad każdą z nich. Pojedynczy test kosztuje 499 zł, a całościowa ocena kompetencji rodzicielskich obejmuje pięć testów stosowanych w OZSS i 45-minutową konsultację ze mną za 3500 zł. Opis każdego testu, ceny i zamówienie znajdziesz na stronie testy przed badaniem OZSS.
Rodzic zgłaszający problem alkoholowy drugiej strony
Rodzic podnoszący zarzut może zostać zapytany o to, od kiedy wie o piciu drugiego rodzica. Pytania mogą dotyczyć też przebiegu konkretnych sytuacji oraz jego własnej reakcji, gdy dziecko zostawało wtedy pod opieką osoby pijącej. Opis łączący zdarzenie ze skutkiem dla dziecka zawiera więcej informacji niż określenia w rodzaju „alkoholik” albo „pijak”.
Zespół może też zwrócić uwagę na to, czy rodzic zgłaszający problem dopuszczał wcześniej samodzielne kontakty dziecka z osobą, o której teraz mówi jako o zagrożeniu. Opisywanie zachowań drugiego rodzica językiem faktów omawiam we wpisie jak opisać zachowania narcyza w piśmie do sądu.
Dziecko w badaniu OZSS przy zarzucie alkoholowym
Dzieci mogą opisywać picie rodzica bez słowa alkohol, mówiąc o tym, że rodzic „dziwnie mówi” albo „długo śpi na kanapie”. Młodsze dziecko może zwrócić uwagę na zapach, butelki w kuchni albo zmianę nastroju rodzica wieczorem. U części dzieci lojalność wobec rodzica może prowadzić do przemilczania takich sytuacji w rozmowie ze specjalistą, zwłaszcza gdy dziecko słyszało wcześniej, że o tych sprawach nie mówi się poza domem.
Sposób prowadzenia rozmowy z dzieckiem w ośrodku oraz znaczenie jego milczenia opisuję we wpisie badanie dziecka w OZSS. Wypowiedź dziecka powtarzająca dorosłe sformułowania z pism procesowych może zostać odebrana jako wyuczona, co obniża jej wartość dla opinii. O rozmowie z dzieckiem przed wizytą w ośrodku bez podsuwania mu gotowych zdań piszę we wpisie jak przygotować dziecko do badania OZSS.
Wyniki badań na alkohol jako materiał dla zespołu
Badanie w OZSS nie obejmuje pomiarów laboratoryjnych, więc ich wyniki mogą zostać uwzględnione w opinii wyłącznie jako dokumenty przedłożone w sprawie. Pomiar alkomatem podczas interwencji policji opisuje stan rodzica w chwili pomiaru i obejmuje okres od kilku do kilkunastu godzin po spożyciu.
Wskaźnik CDT oznaczany we krwi należy do markerów pośrednich i może wzrosnąć po kilku tygodniach regularnego picia większych ilości alkoholu. Na wynik tego wskaźnika mogą wpływać niektóre choroby wątroby oraz przyjmowane przez rodzica leki. Etyloglukuronid oznaczany we włosach jest bezpośrednim metabolitem alkoholu, a centymetr włosa odpowiada mniej więcej miesiącowi wstecz. Zalecany okres analizy obejmuje maksymalnie trzy miesiące, a farbowanie i rozjaśnianie włosów mogą obniżać wynik.
Wynik z prywatnego laboratorium ma charakter dokumentu prywatnego, a sąd może zlecić własne badanie biegłemu toksykologowi. Przy badaniu zleconym przez sąd tożsamość badanego i sposób pobrania próbki powinien potwierdzić biegły, co ogranicza spór o wiarygodność wyniku.
Osoba manipulująca na badaniu przy zarzucie alkoholowym
W poczekalni i podczas obserwacji rodzic pijący w domu może prezentować się jako uprzejmy i zaangażowany w kontakt z dzieckiem. Osoba z cechami narcystycznymi może w wywiadzie zaprzeczać faktom, odwracać role i przedstawiać zgłaszającego rodzica jako przewrażliwionego albo mściwego. Zachowania narcyza w poczekalni i w gabinecie opisuję we wpisie narcyz na badaniu OZSS.
Zdarza się też odwrotna sytuacja, w której zarzut picia pojawia się w piśmie tuż przed badaniem i nie ma oparcia w żadnym dokumencie. Opinia powinna wtedy odnosić się do całości materiału, w tym do braku śladów problemu w dokumentacji i w relacji dziecka z rodzicem. Odwracanie ról w sporze rodzinnym opisuję we wpisie o DARVO w sprawach rodzinnych.
Jak problem alkoholowy może zostać ujęty we wnioskach opinii OZSS
Wnioski opinii mogą zawierać rekomendacje dotyczące terapii uzależnień, abstynencji w czasie kontaktów albo spotkań z dzieckiem w obecności osoby trzeciej. Sąd nie jest związany opinią i może ocenić ją razem z pozostałymi dowodami w sprawie. Opinia pomijająca dokumenty o piciu rodzica albo wyprowadzająca wnioski bez oparcia w danych może zostać zakwestionowana w terminie wyznaczonym przez sąd.
Po upływie czasu i zakończonym leczeniu strona może wnioskować o kolejne badanie, a jego przesłanki opisuję we wpisie ponowne badanie OZSS. Opinia sporządzona w okresie aktywnego picia opisuje stan rodziny z tamtego czasu i może nie oddawać sytuacji po kilku latach abstynencji.
FAQ. Pytania o alkohol a badanie OZSS
Czy zespół OZSS bada rodzica alkomatem albo zleca badania krwi?
Badanie w OZSS służy ocenie funkcjonowania rodziny przez specjalistów zespołu, a pomiary stężenia alkoholu wymagają osobnego dowodu. Sąd może zlecić je biegłemu z zakresu toksykologii albo dopuścić dowód z wyników przedłożonych przez stronę.
Czy można wnioskować o udział psychiatry w badaniu OZSS?
Strona może złożyć taki wniosek, uzasadniając go pytaniem o uzależnienie albo inne zaburzenie wpływające na opiekę nad dzieckiem. Postanowienie sądu może wskazać specjalności osób, które mają przeprowadzić badanie w danej sprawie rodzinnej.
Czy trzeźwość w dniu badania wystarczy, żeby zarzut zniknął z opinii?
Opinia powinna opierać się na całości materiału, w tym na dokumentach sprawy i rozmowie z dzieckiem. Zachowanie rodzica w ośrodku jest jednym z wielu źródeł i nie znosi informacji o wcześniejszych zdarzeniach.
Czy przyznanie się do problemu z alkoholem w OZSS szkodzi rodzicowi?
Przyznanie problemu razem z informacją o podjętym leczeniu może zostać opisane w opinii jako przejaw krytycyzmu wobec własnego zachowania. Zaprzeczanie zdarzeniom potwierdzonym w dokumentach może z kolei prowadzić do wniosku o braku wglądu w problem i jego skutki dla dziecka.
Czy wynik badania włosów z prywatnego laboratorium można złożyć przed badaniem OZSS?
Wynik może zostać złożony do akt jako dokument prywatny, a zespół może się do niego odnieść, jeżeli trafi do sądu przed terminem badania. Druga strona może kwestionować sposób pobrania próbki, a wtedy sąd może dopuścić dowód z opinii biegłego toksykologa.
Testy przed badaniem OZSS i kurs przygotowania
Wyniki testów wypełnionych przed badaniem służą pracy nad sobą przed terminem, a opinię w sprawie może sporządzić wyłącznie zespół OZSS wyznaczony przez sąd. Dobór narzędzi podczas badania należy do osoby badającej, więc w ośrodku możesz otrzymać inny zestaw testów niż wypełniony wcześniej. Testy CUIDA, TKR i SPR z moim pisemnym opracowaniem oraz całościową ocenę kompetencji rodzicielskich z konsultacją opisuję na stronie testy przed badaniem OZSS.
Przy zarzucie alkoholowym sposób opisania tej sytuacji w gabinecie ma znaczenie dla obrazu każdego z rodziców w opinii zespołu. Kurs przygotowania do badania OZSS obejmuje prawie 7 godzin nagrań w 9 modułach z kartami pracy oraz planami na 14, 7 i 3 dni przed badaniem. Moduł piąty kursu omawia testy psychologiczne stosowane w badaniach rodzinnych oraz zasady rozwiązywania kwestionariuszy.
Kurs przygotowania do badania OZSS
Pozdrawiam serdecznie
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy
O autorce
Magdalena Bajsarowicz jest prawnikiem i psychologiem sądowym, od 15 lat pomaga rodzicom w sprawach o dziecko, w których po drugiej stronie jest osoba manipulująca. Opiniuje na zlecenie sądu jako biegły psycholog i przeanalizowała ponad 1000 opinii OZSS, na podstawie których powstały jej kursy i ebooki. Prowadziła wykłady z psychologii sądowej dla sędziów, prokuratorów i kuratorów, a w 2022 roku wydała pierwszy w Polsce ebook o badaniu OZSS.
Ukończyła studia magisterskie z psychologii na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu oraz z prawa na Uniwersytecie Wrocławskim, a także studia w Instytucie Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przeszła kursy dla biegłych psychologów sądowych oraz szkolenie z diagnozy i terapii uzależnień przygotowujące do opiniowania w sprawach o uzależnienie od alkoholu. Należy do Stowarzyszenia Psychologów Sądowych w Polsce, a wcześniej prowadziła gabinet psychologiczny od 2011 roku i kancelarię specjalizującą się w prawie rodzinnym oraz psychologii sądowej od 2018 roku. W kancelarii kierowała kilkunastoosobowym zespołem, w którym pracowali także adwokaci i radcowie prawni. Prowadziła również wykłady międzynarodowe dla prawników i psychologów o polskim prawie rodzinnym oraz zajęcia z prawa cywilnego dla studentów prawa. Jako ekspertka komentuje prawo i psychologię dla telewizji TVP i TVN oraz dla Trójki Polskiego Radia. Jej wypowiedzi publikowały też portale WP, Onet i NaTemat oraz tygodnik Newsweek.

