Jak zachowuje się narcyz na badaniu OZSS

Jak zachowuje się narcyz na badaniu OZSS? Badanie OZSS odbywa się w sytuacji, w której rodzic wie, że jego wypowiedzi oraz zachowanie będą podlegały ocenie specjalistów. U osób o cechach narcystycznych zwiększa koncentrację na tym, jakie wrażenie wywrą podczas spotkania i jaki obraz własnego funkcjonowania przedstawią zespołowi w OZSS.

Opiszę sześć sposobów wpływania na przebieg badania, powtarzających się w materiale spraw rodzinnych. Poniżej opisuję schematy działania, które powtarzają się w zachowaniu narcyza ( kobiety/ mężczyzny ) podczas badań OZSS.

Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako biegły psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.

Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.

Narcyz w poczekalni OZSS uprzejmość o zmiennym natężeniu

Pierwsze minuty w ośrodku obejmują kontakt z rejestracją oraz oczekiwanie na wywołanie. Osoba o cechach narcystycznych prowadzi ten fragment równie starannie, co późniejszą rozmowę ze specjalistą. W kontakcie z personelem może być demonstracyjnie uprzejmy, pytać o samopoczucie oraz podkreślać swoje zainteresowanie rozmową ta uprzejmość nie zawsze wygląda jednak tak samo wobec wszystkich osób i może wyraźnie zmieniać się zależnie od tego, z kim rozmawia. Informacja o opóźnieniu badania może wyraźnie zmienić zachowanie osoby o cechach narcystycznych. Może wtedy krytykować organizację pracy ośrodka, podkreślać stracony czas albo mówić o obowiązkach zawodowych, które musiała przełożyć z powodu badania.

Podczas oczekiwania może również zwracać na siebie uwagę sposobem zachowania w przestrzeni wspólnej. Rozkładanie dokumentów na kilku krzesłach, głośne komentowanie sytuacji albo demonstracyjne okazywanie zniecierpliwienia może kontrastować z późniejszym, znacznie bardziej kontrolowanym zachowaniem podczas rozmowy ze specjalistami. Podobne budowanie korzystnego wrażenia w kontakcie z instytucjami opisuję przy efekcie aureoli w sprawach rodzinnych.

Idealizacja siebie czyli narcyz jako rodzic ponadprzeciętny

Idealizacja siebie w badaniu psychologiczno-sądowym wykracza poza zwykłą autoprezentację. Prowadzi do wykreowania obrazu rodzica kompetentnego oraz zaangażowanego, a przy okazji tworzy kontrast z drugą stroną wyczerpaną konfliktem. Osoba o cechach narcystycznych wchodzi do gabinetu z przygotowaną rolą kogoś spokojnego, wyważonego oraz racjonalnego.

Rodzic wyjątkowy zamiast rodzica zwyczajnego

Opis własnego rodzicielstwa nie przybiera formy relacji o zwykłym opiekunie. Pojawia się opowieść o samodzielnym zajmowaniu się wszystkim od początku oraz o poświęcaniu dziecku każdej wolnej chwili. Przywoływane sytuacje brzmią jak przykłady wzorowej odpowiedzialności, przy czym stanowią epizody wyjęte z szerszego kontekstu.

Ton utrzymywany przez całe badanie

Wypowiedź prowadzona jest spokojnie oraz w sposób kontrolowany przez kilka godzin. Wzruszenie pojawia się w momentach, w których wydaje się adekwatne do sytuacji. Znaczenie ma tu forma równie mocno co treść, ponieważ całość ma budować wrażenie osoby najlepiej przygotowanej do opieki nad dzieckiem.

Deklarowana gotowość do współpracy

Pojawia się przesadne podkreślanie otwartości na mediację oraz na kompromis. Padają zdania o tym, że starania podejmowane są zawsze, a przeszkodę stanowi wyłącznie postawa drugiej strony. Deklaracje takie zestawiane są następnie z treścią wniosków złożonych w tej samej sprawie.

Zasługi opisane jako wyjątkowy wysiłek

Zwykłe czynności rodzicielskie przedstawiane są w kategoriach ponadprzeciętnego zaangażowania. Odebranie dziecka z zajęć staje się dowodem obecności, przygotowanie posiłku oznaką troski, a jeden aktywnie spędzony weekend potwierdzeniem dbałości o rozwój.

Brak jakiejkolwiek trudności wychowawczej

Przyznanie się do błędu oznaczałoby w tym ujęciu utratę przewagi. Nie pojawia się informacja o momentach słabości ani o trudnościach w codziennej opiece. Deklarowany brak problemów przy postępowaniu trwającym od dwóch lat stanowi informację diagnostyczną samą w sobie.

Język zapożyczony z psychologii

W wypowiedziach powracają określenia takie jak dobro dziecka, granice, stabilność oraz bezpieczeństwo emocjonalne. Sposób budowania wizerunku przez taką osobę w całym postępowaniu opisuję przy tym jak narcyz manipuluje w sądzie.

Kurs Jak przygotować się do badania OZSS

Narcyz o drugim rodzicu spokój zestawiony z napięciem

Osoba o cechach narcystycznych przedstawia siebie jako stronę spokojną oraz nastawioną na rozwiązanie sporu. Druga strona, która przez lata próbowała stawiać granice, opisywana jest jako reaktywna albo blokująca porozumienie.

Własne zachowania z okresu związku przedstawiane są jako odpowiedź na postawę drugiego rodzica. Podniesienie głosu zyskuje uzasadnienie w postaci konieczności, a kontrola opisana zostaje jako porządkowanie sytuacji domowej. Pełny opis tego sposobu działania podaję przy odwracaniu sytuacji w sprawach rodzinnych oraz przy metodzie DARVO.

Zaświadczenia zbierane przez narcyza przed badaniem

Przygotowania rozpoczynają się na długo przed wyznaczonym terminem badania. Osoba o cechach narcystycznych odwiedza nauczycieli, trenerów oraz specjalistów prowadzących zajęcia dziecka. W krótkiej rozmowie przedstawia siebie jako rodzica wyjątkowo zaangażowanego, a drugą stronę jako osobę mniej obecną w życiu dziecka. Rozmowy tego rodzaju nie obejmują konfliktu ani przemocy psychicznej. Dotyczą wyzwań podejmowanych samodzielnie oraz trudności pokonywanych bez wsparcia. Osoba nieznająca pełnego obrazu sytuacji reaguje na taki przekaz życzliwie oraz formułuje przychylne zdanie. Z takich spotkań pochodzą krótkie wypowiedzi przedstawiane później jako opinie. Powracają zdania o tym, że dziecko dobrze czuje się przy tym rodzicu, że jest on zawsze obecny oraz że współpraca układa się wzorowo. Materiał tego rodzaju powstaje na podstawie krótkiego kontaktu oraz dotyczy wyłącznie jednej strony. Całość prowadzi do prostego przekazu, zgodnie z którym liczba przychylnych wypowiedzi potwierdza jakość rodzicielstwa. Zamiast bezpośredniego atakowania drugiej strony powstaje porównanie, z którego obserwator sam wyciąga wniosek.

Półprawdy narcyza w OZSS fakty prawdziwe i niepełne

Kłamstwo wypowiedziane wprost daje się zweryfikować chociażby przy zestawieniu z aktami sprawy. Opis sytuacji z życia rodziny przybiera formę fragmentaryczną. Pojawia się informacja o odwożeniu dziecka na zajęcia bez wskazania, że dzieje się to raz w miesiącu. Padają zdania o dobrym funkcjonowaniu dziecka z pominięciem napięcia widocznego po powrocie do drugiego domu. Wspieranie edukacji zostaje zadeklarowane bez podania, ile zadań domowych zostało odrobionych wspólnie.

Podobnie wygląda opis relacji z dzieckiem spokój dziecka podczas kontaktów przedstawiany jest jako dowód poczucia bezpieczeństwa, bez uwzględnienia możliwości wycofania emocjonalnego. Posłuszeństwo opisane zostaje jako efekt dobrej więzi, a milczenie jako brak konfliktów w domu. Osobną warstwą pozostają półprawdy dotyczące drugiego rodzica. Informacja o jego emocjonalnych reakcjach zawiera element rzeczywisty. Pominięty zostaje kontekst wskazujący, że reakcje te stanowiły odpowiedź na wcześniejsze zachowania. Dlaczego taka osoba traci w zestawieniu na wiarygodności, opisuję przy wiarygodności ofiary po rozstaniu z narcyzem.

Kontrolowana prowokacja narcyza w ośrodku, prezent, uwaga i spojrzenie

Prowokacja prowadzona podczas badania zachowuje pozory troski oraz zwykłej codzienności. Osoba o cechach narcystycznych pozostaje spokojna na zewnątrz, a jednocześnie podejmuje działania wywołujące napięcie u drugiej strony. Powód takiego postępowania omawiam przy demaskowaniu narcyza w sądzie tutaj opisuję sam przebieg w ośrodku.

Pierwszym elementem pozostaje przedmiot przyniesiony dla dziecka. Rodzic, który przez lata nie uczestniczył w codziennej opiece pojawia się z właśnie kupioną nową zabawką albo z ulubionym bohaterem dziecka, dziecko widząc niespodziankę może być zachwycone , że narcyz kupił coś z ulubioną postacią z bajki albo kod do wirtualnej waluty w grze.

Drugim elementem są uwagi wypowiadane na korytarzu, poza zasięgiem zespołu. Padają zdania o zdenerwowaniu drugiej strony, o konieczności zachowania spokoju albo o tym, że dziecko zachowuje się przy niej inaczej. Ton pozostaje neutralny oraz pozornie troskliw, przy treści uderzającej w miejsce najbardziej wrażliwe.

Trzecim elementem jest sposób patrzenia. Lekki uśmiech, chłodne spojrzenie oraz dłuższe zawieszenie wzroku pozostają nieczytelne dla obserwatora zewnętrznego. Osoba, która przez lata funkcjonowała w relacji przemocowej, rozpoznaje takie sygnały natychmiast.

Reakcja drugiej strony w postaci drżenia głosu albo przyspieszonego oddechu następuje w chwili, w której osoba prowokująca wraca już do roli opanowanej. Reakcje ciała pojawiające się po latach przemocy psychicznej opisuję przy hiperczujności po toksycznym związku.

Jak narcyz przygotowuje dziecko przed badaniem OZSS

Przygotowanie dziecka do badania przybiera w części spraw formę zbliżoną do przygotowania świadka. Znaczenie ma to, jak dziecko wypadnie oraz co powie, a nie to jak przeżyje całą sytuację.

Nagrody oraz atrakcje w tygodniu poprzedzającym badanie

Tuż przed wyznaczonym terminem pojawiają się kino, zakupy, nowe zabawki albo obietnice spełniane po badaniu. Zdarza się, że wyjazd obiecywany dziecku przez dwa lata dochodzi do skutku w tygodniu poprzedzającym wizytę w ośrodku. Powstaje atmosfera święta zestawiona z powagą drugiego rodzica, który przygotowuje się do trudnej rozmowy.

Emocjonalny awans, dziecko w roli podpory

Pojawiają się zdania o wyjątkowej więzi oraz o tym, że dziecko jest jedyną osobą dającą wsparcie. Padają określenia o byciu podporą oraz najważniejszą osobą w życiu dorosłego. Dziecko przyjmuje wtedy odpowiedzialność wykraczającą poza jego wiek, ponieważ nie chce zawieść rodzica. Skutki takiego obciążenia opisuję przy dziecku w roli powiernika.

Przekaz budowany bez instrukcji wypowiedzianej wprost

Polecenie nie musi padać wprost narcyz może wielokrotnie przypominać dziecku o krzyku drugiego rodzica, zakazach w jego domu albo sytuacjach które przedstawiają go w negatywnym świetle. Dziecko dostaje w ten sposób jasny sygnał o czym powinno mówić podczas badania.

Porównanie dwóch domów przygotowane przed wyjściem

Pojawiają się zdania o braku krzyku o pełnej swobodzie oraz o zrozumieniu okazywanym wyłącznie w jednym z domów. Dziecko wchodzi na badanie z gotowym zestawieniem, w którym jedno miejsce zapewnia bezpieczeństwo a drugie stanowi zagrożenie. Sposoby wpływania na obraz drugiego rodzica opisuję przy sygnałach manipulacji dziecka przez rodzica.

Zapowiedź konsekwencji

Bardziej ukrytą formą wpływu jest zapowiadanie dziecku przykrych konsekwencji związanych z tym, co wydarzy się podczas badania. Mogą pojawiać się sugestie, że ktoś coś mu odbierze albo że rodzic poniesie konsekwencje. Dziecko może wtedy wejść do gabinetu z poczuciem, że jego słowa zdecydują o tym co stanie się z rodzicem.

Narcyz przy testach i kwestionariuszach

Metody testowe stosowane w ośrodkach obejmują kwestionariusze osobowości oraz narzędzia dotyczące postaw rodzicielskich. Ich wykaz podaję przy przykładowych testach OZSS, w tym miejscu opisuję zachowanie osoby wypełniającej arkusz. Narcyz może podchodzić do testów w sposób bardzo kontrolowany koncentrując się nie tylko na treści pytań ale również na tym jaki obraz siebie zbuduje poprzez odpowiedzi. Może dłużej zatrzymywać się przy pytaniach, które wydają się proste, analizować ich sens albo próbować odgadnąć co dokładnie jest oceniane.

W trakcie wypełniania arkusza może także dopytywać o znaczenie poszczególnych sformułowań, możliwość zmiany odpowiedzi albo sposób interpretowania konkretnego pytania. Zdarza się również komentowanie na głos tych pozycji, które dotyczą słabości, trudnych emocji albo mniej korzystnych cech własnego funkcjonowania.

Utrzymanie przygotowanej wersji narcyza

Utrzymanie przygotowanej wersji przez kilka godzin wymaga pamiętania własnych wcześniejszych wypowiedzi. Badanie zawiera przy tym trzy elementy niemożliwe do przewidzenia przed przybyciem do ośrodka. Sposób zestawiania danych z poszczególnych etapów opisuję przy przebiegu badania w OZSS w praktyce. Pierwszym momentem, w którym przygotowana wersja może zacząć się rozpadać, jest zachowanie dziecka inne niż zakładał rodzic. Odmowa współpracy, płacz albo domaganie się obecności drugiego rodzica mogą wywołać sytuację, na którą trudno wcześniej przygotować gotową reakcję. Drugim są pytania dotyczące tego samego wydarzenia zadawane w różnych momentach i z innej perspektywy. Jeżeli odpowiedzi były wcześniej przygotowane, utrzymanie pełnej spójności przez kilka godzin może okazać się trudniejsze. Trzecim elementem jest konfrontowanie wypowiedzi z materiałem znajdującym się w aktach sprawy. Pytanie o wiadomość, dokument albo zdarzenie, którego osoba badana nie spodziewała się podczas rozmowy, może ujawnić rozbieżności między przedstawianą wersją a zgromadzonym materiałem.

Narcyz po wyjściu z gabinetu

Zakończenie rozmowy w gabinecie nie zawsze oznacza koniec zachowań, które mogą zostać zauważone przez specjalistów. Oczekiwanie na dziecko, odbiór rzeczy oraz kilka ostatnich minut w ośrodku nadal tworzą przestrzeń do obserwacji. Narcyz może wtedy próbować jeszcze nawiązać kontakt ze specjalistą, dopowiedzieć informacje, których wcześniej nie przekazał, albo wrócić do wybranego fragmentu rozmowy. Nie oznacza to jednak że prowadzący badanie będzie komentował jego przebieg czy formułował ocenę poza opinią przygotowywaną dla sądu. Po opuszczeniu gabinetu może również zmienić się sposób zwracania do drugiego rodzica. Kontrolowana uprzejmość utrzymywana podczas badania może ustąpić tonowi znanemu z wcześniejszych kontaktów, zwłaszcza gdy w pobliżu nie ma już osób prowadzących badanie.

Czego opinia OZSS nie powie o narcyzie

Badanie prowadzone w ośrodku nie służy postawieniu rozpoznania klinicznego którejkolwiek ze stron. Przedmiotem oceny pozostaje funkcjonowanie rodzicielskie oraz sytuacja dziecka, w zakresie wynikającym z pytań postawionych przez sąd. Opinia nie zawiera z tego powodu odpowiedzi na pytanie o zaburzenie osobowości drugiej strony. Obejmuje opis funkcjonowania obojga rodziców oraz charakteru relacji każdego z nich z dzieckiem. Losy rozpoznania postawionego wcześniej opisuję przy diagnozie narcyza w sądzie. Rozbieżność między rzeczywistym zaangażowaniem w opiekę a wrażeniem wywieranym podczas badania omawiam przy tym, dlaczego dobry rodzic przegrywa w OZSS.

FAQ – pytania o narcyza na badaniu OZSS

Jak zachowuje się narcyz na badaniu OZSS?

Narcyz na badaniu OZSS może bardzo starannie kontrolować sposób, w jaki prezentuje siebie przed specjalistami. Może podkreślać własne kompetencje rodzicielskie, deklarować gotowość do współpracy oraz przedstawiać siebie jako osobę spokojną i racjonalną. Trudniejsze do utrzymania bywają sytuacje nieprzewidziane których nie można wcześniej przygotować.

Na czym polega idealizacja narcyza podczas badania OZSS?

Idealizacja narcyza podczas badania OZSS polega na przedstawianiu własnego rodzicielstwa w wyjątkowo korzystnym świetle. Zwykłe obowiązki mogą być opisywane jako dowody ponadprzeciętnego zaangażowania, natomiast błędy i trudności wychowawcze pozostają poza opowieścią.

Czym są półprawdy narcyza w OZSS?

Półprawda zawiera prawdziwy element ale pomija okoliczności, które mogłyby zmienić sposób jego oceny. Pojedyncze zdarzenie może zostać przedstawione jako codzienna norma, natomiast niewygodny kontekst pozostaje poza wypowiedzią.

Jak wygląda prowokacja ze strony narcyza w ośrodku?

Narcyz może prowokować drugiego rodzica w sposób trudny do zauważenia dla osób postronnych. Mogą to być półgłosem wypowiadane uwagi, znaczące spojrzenia, drobne komentarze albo zachowania odwołujące się do wcześniejszego konfliktu. Jednocześnie wobec specjalistów może nadal prezentować spokojny i opanowany sposób zachowania.

Czy specjalista z OZSS pozna, że narcyz przygotował dziecko przed badaniem?

Specjalista może zauważyć sygnały wskazujące, że wypowiedzi dziecka zostały wcześniej ukierunkowane przez rodzica. Uwagę mogą zwracać sformułowania niedostosowane do wieku dziecka powtarzanie języka osoby dorosłej oraz trudność w podaniu konkretnych zdarzeń uzasadniających przedstawiane oceny. Wypowiedź dziecka jest również zestawiana z pozostałym materiałem badania.

Czy opinia OZSS stwierdza narcyzm drugiego rodzica?

Opinia OZSS nie służy diagnozowaniu narcystycznego zaburzenia osobowości u jednego z rodziców. Zakres badania wynika z pytań postawionych przez sąd i obejmuje przede wszystkim funkcjonowanie rodzicielskie, sytuację dziecka oraz relacje rodzinne.

Kurs Jak przygotować się do badania OZSS

Pozdrawiam serdecznie
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & psycholog sądowy