Narcyz w sądzie
Kontakty w obecności kuratora w sprawie z narcyzem
paź
Godzina w sali zabaw przy sądzie, kurator siedzący kilka metrów obok i dziecko spoglądające co chwilę w jego stronę mogą stać się dla rodzica jedyną formą spotkań z dzieckiem przez wiele miesięcy. Kontakty w obecności kuratora mogą pojawić się w sprawach, w których powstają wątpliwości co do bezpieczeństwa dziecka w czasie spotkań z jednym z rodziców. W sprawie z narcyzem mogą one dotyczyć zarówno samego narcyza, jak i drugiego rodzica, wobec którego narcyz złożył taki wniosek. Z perspektywy psychologa sądowego sprawozdania z takich spotkań mogą później stanowić jeden z niewielu materiałów opisujących relację rodzica z dzieckiem z zewnątrz. Opiszę, na jakiej podstawie sąd może orzec kontakty w obecności kuratora i jak mogą one przebiegać. Wyjaśnię też, w jaki sposób narcyz może zachowywać się podczas takich spotkań i jak może wykorzystywać ten sposób kontaktów w sporze.
Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.
Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.
Podstawa prawna kontaktów w obecności kuratora
Artykuł 1132 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nakazuje sądowi opiekuńczemu ograniczyć kontakty rodzica z dzieckiem, jeżeli wymaga tego dobro dziecka. Wśród możliwych ograniczeń przepis wymienia zezwolenie na spotkania z dzieckiem tylko w obecności drugiego z rodziców albo opiekuna, kuratora sądowego lub innej osoby wskazanej przez sąd. Ten sam przepis przewiduje też zakaz zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu oraz ograniczenie kontaktów do rozmów na odległość.
Kontakty w obecności kuratora stanowią więc jedną z form ograniczenia kontaktów, łagodniejszą od całkowitego zakazu spotkań. Sąd może orzec je w wyroku rozwodowym, w osobnej sprawie o kontakty albo tymczasowo w toku sprawy, a ten tryb wyjaśniam we wpisie o zabezpieczeniu kontaktów na czas rozwodu. Kontakty w obecności kuratora należy odróżnić od nadzoru kuratora nad wykonywaniem władzy rodzicielskiej, omówionego w tekście narcyz a wyrok sądu.
Kiedy sąd może sięgnąć po spotkania przy kuratorze
Spotkania w obecności kuratora mogą pojawić się wtedy, gdy w sprawie występują obawy o fizyczne bezpieczeństwo dziecka albo ryzyko jego uprowadzenia przez rodzica. Podstawą może być także przemoc wobec drugiego rodzica, uzależnienie czy zachowania, które w czasie wcześniejszych spotkań wyraźnie obciążały dziecko emocjonalnie. Sąd może brać pod uwagę również długą przerwę w kontaktach, po której relację dziecka z rodzicem trzeba odbudowywać stopniowo.
Obecność osoby trzeciej może dotyczyć także sytuacji, w których rodzic w czasie spotkań wypytuje dziecko o drugi dom albo przekazuje mu treści dotyczące sprawy. Oceny ryzyka powinien dokonać sąd na podstawie materiału zebranego w sprawie, w tym opinii specjalistów i wywiadu środowiskowego. Przebieg wizyty kuratora w domu rodziny opisuję we wpisie o tym, o co pyta kurator sądowy.
Jak mogą wyglądać spotkania w obecności kuratora
Sąd może określić w postanowieniu terminy i miejsce spotkań, a także wskazać osobę obecną przy dziecku. Spotkania mogą odbywać się w budynku sądu, w ośrodku prowadzącym kontakty asystowane, w miejscu zamieszkania dziecka albo w przestrzeni publicznej. Kurator może sporządzić sprawozdanie z przebiegu spotkania, które później trafia do akt sprawy.
Rodzic, przy którym dziecko mieszka, powinien przygotować dziecko do spotkania i przyprowadzić je punktualnie w wyznaczone miejsce. Odwoływanie kolejnych terminów bez ważnej przyczyny może zostać ocenione jako utrudnianie kontaktów, niezależnie od tego, czy w sprawie występuje narcyz. Wpływ takiej postawy na ocenę rodzica i na rozstrzygnięcie opisuje wpis kompetencje rodzicielskie a wyrok sądu.
Narcyz podczas spotkań przy kuratorze
Narcyz objęty kontaktami w obecności kuratora może przychodzić na spotkania przygotowany jak na występ, z prezentami i planem atrakcji. Wobec kuratora może być uprzejmy, rzeczowy i pełen zrozumienia dla ograniczeń nałożonych przez sąd. Kilka godzin takiej prezentacji może zostać opisanych w sprawozdaniu jako dobry kontakt z dzieckiem, bez śladu zachowań, które wcześniej uzasadniały ograniczenie.
Napięcie może wyjść na jaw w drobnych momentach, na przykład gdy dziecko nie chce się przytulić albo wspomina o drugim rodzicu. Narcyz może wtedy reagować pretensją do dziecka, ironicznym komentarzem albo pytaniem o to, kto je nastawił. Zjednywanie sobie specjalistów urokiem opisuję też przy masce, jaką jest maska uwodziciela u narcyza.
Spotkania przy kuratorze należą do sytuacji, w których osoba manipulująca może starannie budować swój wizerunek, co opisuję w e-booku razem z przykładami spraw. Integralną częścią e-booka jest autorski Model Bajsarowicz, który pokazuje działania takiej osoby na poziomie treści, postawy i wizerunku.
Narcyz wnioskujący o kontakty przy kuratorze dla drugiego rodzica
Narcyz może sam domagać się spotkań drugiego rodzica z dzieckiem wyłącznie w obecności kuratora, uzasadniając to zarzutami dotyczącymi zdrowia psychicznego czy agresji. Taki wniosek może pojawić się razem ze zgłoszeniem do instytucji, opisanym we wpisie o tym, jak może wyglądać fałszywa Niebieska Karta. Zarzuty mogą przy tym opisywać zachowania samego wnioskodawcy, co omawiam przy projekcji narcyza w sądzie.
Dla rodzica sprawującego dotąd codzienną opiekę nagłe ograniczenie do spotkań przy obcej osobie może być doświadczeniem upokarzającym. Postawa wobec kuratora i punktualne stawianie się na kolejnych spotkaniach mogą jednak z czasem tworzyć materiał przeczący zarzutom. Sprawozdania z kilkunastu spokojnych spotkań mogą stać się podstawą wniosku o zniesienie ograniczenia.
Dziecko na spotkaniach w obecności kuratora
Dla dziecka obecność obcej osoby podczas spotkania z rodzicem może być krępująca, zwłaszcza na początku. U części dzieci może to prowadzić do ostrożności w okazywaniu radości albo czułości, u innych do zachowań nadmiernie grzecznych. Małe dziecko może nie rozumieć, dlaczego spotkanie z rodzicem odbywa się w obcym miejscu i przy kimś nieznajomym.
Starsze dziecko może mieć własne zdanie o takich spotkaniach i wyrażać je otwarcie albo przez odmowę wyjścia z domu. Sąd może poznać stanowisko starszego dziecka bezpośrednio, a procedurę takiej rozmowy omawiam we wpisie o tym, jak wygląda wysłuchanie dziecka przez sąd. Możliwe przyczyny odmowy spotkań opisuję we wpisie o tym, gdy dziecko nie chce kontaktu z rodzicem.
Czy kontakty przy kuratorze mogą zostać zniesione?
Ograniczenie kontaktów może zostać zmienione, jeżeli wymaga tego dobro dziecka, na przykład po serii spotkań przebiegających bez zastrzeżeń. Wniosek o zmianę może złożyć każdy z rodziców, a sąd może wziąć pod uwagę sprawozdania kuratora i zachowanie dziecka po spotkaniach. Zmiana może następować stopniowo, od spotkań przy kuratorze przez spotkania w obecności drugiego rodzica do kontaktów bez udziału osób trzecich.
W sprawie z narcyzem wniosek o zniesienie ograniczenia może pojawić się bardzo szybko, po kilku spotkaniach, na których narcyz prezentował się bez zarzutu. Drugi rodzic może wtedy wskazywać zachowania dziecka po powrocie, które mogą sugerować napięcie niewidoczne w czasie samego spotkania. Zmiany w zachowaniu dziecka po kontaktach opisuję we wpisie o tym, gdy dziecko wraca od drugiego rodzica inne.
FAQ. Pytania o kontakty w obecności kuratora
Czy kontakty w obecności kuratora zawsze odbywają się w sądzie?
Miejsce spotkań może określić sąd w postanowieniu, wskazując na przykład budynek sądu, ośrodek kontaktów asystowanych lub mieszkanie dziecka. Wybór miejsca powinien uwzględniać wiek dziecka oraz bezpieczeństwo dziecka i obojga rodziców.
Czy przy spotkaniu zamiast kuratora może być obecna inna osoba?
Przepis pozwala sądowi wskazać jako osobę obecną przy spotkaniu drugiego rodzica, opiekuna, kuratora sądowego albo inną osobę wskazaną przez sąd. Wybór zależy od okoliczności sprawy oraz od tego, kto może zapewnić dziecku bezpieczeństwo podczas spotkania.
Jak długo mogą trwać kontakty w obecności kuratora?
Ograniczenie obowiązuje do czasu jego zmiany przez sąd, który może zostać o to poproszony przez każdego z rodziców. Sąd może też od początku określić okres, po którym spotkania mają przejść w inną formę.
Czy rodzic, przy którym mieszka dziecko, musi być obecny na spotkaniu?
Obecność drugiego rodzica stanowi jedną z możliwości przewidzianych w przepisie, ale przy wskazaniu kuratora nie jest konieczna. Rodzic sprawujący pieczę powinien jednak zapewnić, że dziecko pojawi się na spotkaniu w wyznaczonym czasie.
Czy narcyz może wnioskować o kontakty przy kuratorze dla drugiego rodzica?
Każdy z rodziców może złożyć wniosek o ograniczenie kontaktów drugiego rodzica, w tym o spotkania w obecności kuratora. Sąd powinien rozstrzygnąć taki wniosek na podstawie dobra dziecka i dowodów wykraczających poza same twierdzenia wnioskodawcy.
Narcyz w sądzie. Jak ochronić siebie i dzieci
Kontakty w obecności kuratora mogą trwać miesiącami i stać się dla obu rodziców ważnym etapem sprawy o dziecko. Sposoby działania osoby manipulującej w takim postępowaniu, przykłady spraw oraz odpowiedzi na kolejne ruchy drugiej strony opisuję w e-booku poniżej, którego integralną częścią jest autorski Model Bajsarowicz.
Pozdrawiam serdecznie
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy
