Narcyz a wyrok sądu jak zachowania narcystyczne wpływają na orzeczenie 

Wyrok kończący sprawę rodzinną rzadko wygląda tak, jak wyobrażał go sobie rodzic składający pierwsze pismo. Zamiast rozstrzygnięcia nazywającego lata przemocy psychicznej pojawia się kilka punktów o władzy rodzicielskiej, miejscu pobytu dziecka oraz terminach kontaktów. Dokument liczący jedną stronę zamyka postępowanie, które trwało dwa lata i wypełniło segregator.

Rozczarowanie tym dokumentem wynika przeważnie z rozbieżności między tym, czego rodzic oczekiwał od postępowania, a tym, na co postępowanie odpowiada. Orzeczenie reguluje przyszłość, nie rozlicza przeszłości, i właśnie ta różnica decyduje o odbiorze wyroku przez osobę, która przez lata czekała na uznanie własnej racji.

Czytam akta przed wydaniem opinii i widzę, które sposoby działania rodzica coś do sprawy wnoszą, a które zostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Opiszę, co zawiera wyrok w sprawie rodzinnej, w jaki sposób zachowanie strony może przełożyć się na poszczególne punkty orzeczenia oraz co pozostaje poza jego zakresem.

Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.

Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.

Co zawiera wyrok w sprawie rodzinnej

Wyrok rozwodowy rozstrzyga o rozwiązaniu małżeństwa oraz o winie, o ile strona zgłosiła taki wniosek. Przy małoletnim dziecku orzeczenie obejmuje również władzę rodzicielską, miejsce pobytu, kontakty oraz koszty utrzymania. Każdy z tych punktów odpowiada na pytanie dotyczące przyszłości, nie na pytanie o to, co zdarzyło się wcześniej.

Uzasadnienie sporządzane na wniosek strony zawiera więcej niż sama sentencja, ponieważ opisuje okoliczności przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. Dokument ten daje wgląd w to, które elementy materiału zaważyły na treści orzeczenia. Wniosek o uzasadnienie składa się w terminie tygodnia od ogłoszenia wyroku.

Objętość uzasadnienia nie odpowiada objętości akt. Sprawa zawierająca tysiąc stron materiału może zakończyć się uzasadnieniem na kilkunastu stronach, obejmującym okoliczności mające znaczenie dla poszczególnych punktów wyroku. Pozostała część materiału pozostaje w aktach bez odzwierciedlenia w treści dokumentu.

Narcyz a wyrok sądu i brak pojęć z psychologii w orzeczeniu

Sentencja wyroku nie zawiera określeń dotyczących osobowości żadnej ze stron, ponieważ postępowanie rodzinne nie rozstrzyga o zaburzeniach. Rodzic szukający w orzeczeniu potwierdzenia tego, z czym mierzył się przez lata, nie znajdzie go w żadnym punkcie. Dokument opisuje uprawnienia oraz obowiązki wobec dziecka.

Znaczenie zachowania drugiej strony przenosi się natomiast na poszczególne rozstrzygnięcia, bez nazywania go wprost. Ograniczenie władzy rodzicielskiej albo kontakty uregulowane w sposób ograniczający kontakt między dorosłymi mówią o ocenie materiału więcej niż jakiekolwiek określenie. Skutek pozostaje widoczny w treści, nazwa w niej nie występuje.

Obecność rozpoznania w dokumentacji medycznej strony nie zmienia tej zasady. Kwestię tego, co dzieje się z takim dokumentem po włączeniu go do akt, opisuje osobno wpis o diagnozie narcyza w sądzie.

Władza rodzicielska w orzeczeniu

Rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej może przybrać kilka postaci, od pozostawienia jej obojgu rodzicom po ograniczenie jej jednemu z nich do określonych spraw. Wariant pośredni obejmuje wskazanie obszarów, w których decyzje podejmuje jeden rodzic samodzielnie. Konstrukcja ta dotyczy przeważnie edukacji, leczenia oraz wyjazdów zagranicznych.

Materiał odnoszący się do tego punktu obejmuje okoliczności pokazujące, jak wyglądało podejmowanie decyzji o dziecku przed rozstaniem oraz po nim. Brak zgody na zabieg medyczny, odmowa podpisania dokumentów szkolnych albo zmiana placówki dokonana bez uzgodnienia należą do tej kategorii. Zdarzenia te dają się opisać z datą oraz następstwem widocznym u dziecka.

Rozstrzygnięcie tego rodzaju działa również po zakończeniu sprawy, ponieważ określa, kto podpisuje dokumenty oraz kto decyduje w sytuacji sporu. Punkt wyroku ograniczający władzę rodzicielską do spraw wskazanych wprost zamyka pole do przeciągania decyzji przez kolejne lata. Skutek ten ma znaczenie przede wszystkim dla codzienności dziecka.

Kontakty ustalone w wyroku

Uregulowanie kontaktów może obejmować terminy określone co do dnia oraz godziny albo formułę ogólną pozostawiającą szczegóły rodzicom. Wariant drugi sprawdza się przy współpracy między dorosłymi, a przy konflikcie otwiera pole do sporu przy każdym weekendzie. Przy osobie manipulującej precyzja w tym punkcie ma wartość praktyczną.

Orzeczenie może określać również miejsce przekazania dziecka oraz sposób ustalania zmian. Zapisanie tych elementów wprost zmniejsza liczbę sytuacji wymagających uzgodnienia, a każda taka sytuacja stanowi okazję do kontaktu, którego jedna ze stron może szukać. Szczegółowość działa tu na korzyść rodzica dążącego do spokoju.

Wykonanie orzeczenia o kontaktach opiera się na odrębnym postępowaniu, prowadzonym w razie niewykonywania obowiązków wynikających z wyroku. Możliwość taka istnieje niezależnie od tego, która strona uchybia ustaleniom. Precyzja pierwotnego rozstrzygnięcia ułatwia wykazanie, na czym uchybienie polegało.

Dlaczego treść wyroku potrafi zaskoczyć

Rozbieżność między oczekiwaniem a treścią orzeczenia wynika przeważnie z różnicy w tym, co strona uznawała za istotę sprawy. Materiał opisujący lata przemocy psychicznej odnosi się do relacji między dorosłymi, a rozstrzygnięcie o dziecku opiera się na okolicznościach dotyczących jego codzienności. Obie warstwy mogą pozostawać ze sobą luźno związane.

Druga przyczyna dotyczy materiału, który do akt nie trafił. Zdarzenia opisane w pismach bez odniesienia do dokumentu, wiadomości albo informacji od osoby trzeciej pozostają twierdzeniami strony. Materiał sprawy obejmuje wtedy dwie sprzeczne relacje o równym ciężarze, a okoliczność pozostaje nierozstrzygnięta.

Trzecia przyczyna wiąże się z opinią sporządzoną w toku postępowania. Dokument ten odpowiada na pytania postawione w postanowieniu i opiera się na badaniu obojga rodziców oraz dziecka. Jego waga dla treści orzeczenia potrafi przewyższyć wagę całej wcześniejszej korespondencji, co opisuje wpis o tym, jak zachowuje się narcyz na badaniu OZSS.

Czego w wyroku nie znajdziesz

Orzeczenie nie zawiera oceny charakteru żadnej ze stron ani stwierdzenia, kto zachowywał się gorzej przez lata małżeństwa. Nie znajdzie się w nim również potwierdzenia, że opis zdarzeń przedstawiony przez jedną stronę odpowiada rzeczywistości w całości. Dokument rozstrzyga kwestie wskazane w żądaniu pozwu.

Orzeczenie o winie w rozwodzie stanowi wyjątek częściowy, ponieważ odnosi się do przyczyn rozkładu pożycia. Rozstrzygnięcie to dotyczy jednak małżeństwa, nie rodzicielstwa, i nie przekłada się wprost na punkty dotyczące dziecka. Kwestię tę omawia wpis o tym, czym jest wina w rozwodzie z narcyzem.

Uznanie krzywdy pozostaje poza zakresem postępowania i nie zależy od treści żadnego dokumentu procesowego. Odzyskanie pewności co do własnego odbioru rzeczywistości przebiega poza salą sądową oraz poza terminami rozpraw. Opisuje to wpis o tym, dlaczego po rozstaniu z narcyzem to ofiara wygląda gorzej.

Narcyz po ogłoszeniu wyroku

Zakończenie postępowania nie zamyka kontaktu między rodzicami, o ile mają wspólne dziecko. Wykonywanie orzeczenia obejmuje przekazywanie dziecka, uzgadnianie zmian terminów oraz decyzje wymagające zgody obojga. Każdy z tych obszarów tworzy okazję do sporu, o ile rozstrzygnięcie pozostawiło w nim swobodę.

Apelacja stanowi uprawnienie przysługujące każdej ze stron i może zostać wniesiona niezależnie od treści wyroku. Postępowanie odwoławcze przedłuża okres niepewności o kolejne miesiące, co dla jednej ze stron może stanowić wartość samą w sobie. Kwestię terminów oraz przebiegu opisuje wpis o apelacji od wyroku rozwodowego.

Zmiana rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej albo o kontaktach pozostaje możliwa również po uprawomocnieniu się wyroku, przy zmianie okoliczności. Postępowanie takie wymaga wykazania, co zmieniło się od czasu poprzedniego orzeczenia. Materiał gromadzony na bieżąco po zakończeniu sprawy zachowuje wtedy swoją wartość.

Co przed wyrokiem zależy od rodzica

Treść żądania określa zakres, w którym zapada rozstrzygnięcie, ponieważ orzeczenie odnosi się do tego, o co strona wniosła. Wniosek sformułowany ogólnie prowadzi do rozstrzygnięcia ogólnego, a wniosek wskazujący konkretne terminy oraz obszary decyzyjne daje podstawę do rozstrzygnięcia szczegółowego. Decyzja o kształcie żądania należy do strony.

Materiał dołączony do sprawy wpływa na to, które okoliczności dają się ustalić. Zdarzenie opisane wraz z dokumentem powstałym tego samego dnia ma inną wagę niż to samo zdarzenie opisane wyłącznie w piśmie. Gromadzenie takich dokumentów na bieżąco pozostaje dostępne dla każdej ze stron.

Opis własnego udziału w codzienności dziecka wypełnia lukę, której nikt inny nie wypełni. Postępowanie o opiekę wymaga informacji o obojgu rodzicach, a pismo opisujące wyłącznie zaniedbania drugiej strony takiej informacji nie dostarcza. Szerzej opisuje to wpis o tym, jak wygrać z narcyzem w sądzie.

FAQ – Pytania o wyrok w sprawie z narcyzem

Czy wyrok może stwierdzić, że druga strona jest narcyzem?

Sentencja orzeczenia obejmuje rozstrzygnięcia o małżeństwie oraz o dziecku, bez określeń dotyczących osobowości stron. Znaczenie zachowania przenosi się na treść poszczególnych punktów, bez nazywania go wprost. Potwierdzenia rozpoznania nie znajdzie się w żadnej części dokumentu.

Czy można zmienić wyrok o kontaktach po jego uprawomocnieniu?

Zmiana rozstrzygnięcia o kontaktach oraz o władzy rodzicielskiej pozostaje możliwa przy zmianie okoliczności. Postępowanie takie wymaga wykazania, co zmieniło się od czasu poprzedniego orzeczenia. Materiał gromadzony po zakończeniu sprawy służy właśnie temu celowi.

Po co składać wniosek o uzasadnienie wyroku?

Uzasadnienie opisuje okoliczności przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia i daje wgląd w to, co zaważyło na treści wyroku. Dokument ten warunkuje również wniesienie apelacji. Wniosek składa się w terminie tygodnia od ogłoszenia orzeczenia.

Czym różni się wyrok od ugody zawartej przed sądem?

Ugoda obejmuje treść uzgodnioną przez strony i zatwierdzoną przez sąd, wyrok zawiera rozstrzygnięcie wydane po przeprowadzeniu postępowania. Oba dokumenty podlegają wykonaniu, przy czym ugoda powstaje szybciej i kończy spór wcześniej. Warunki przyjęte w ugodzie obowiązują tak samo długo jak te zapisane w wyroku.

Co zrobić, gdy druga strona nie wykonuje wyroku?

Niewykonywanie obowiązków wynikających z orzeczenia o kontaktach stanowi podstawę do odrębnego postępowania. Wykazanie uchybienia opiera się na terminach określonych w wyroku oraz na dokumentacji przebiegu poszczególnych spotkań. Dalsze kroki powinien uzgodnić pełnomocnik prowadzący sprawę.

Narcyz w sądzie – jak ochronić siebie i dzieci

Pozdrawiam serdecznie

Magdalena Bajsarowicz

Prawnik & Psycholog sądowy