Nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego z listopada 2019 roku zlikwidowała apelację wnoszoną bez wcześniejszego wniosku o uzasadnienie wyroku. Od tamtej pory droga do zaskarżenia wyroku rozwodowego zaczyna się od wniosku złożonego w ciągu tygodnia od ogłoszenia. Narcyz może zapowiadać odwołanie jeszcze na korytarzu sądu, a Ty w tym samym tygodniu musisz zdecydować o własnym wniosku.
Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.
Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.
Wniosek o uzasadnienie wyroku rozwodowego
Według artykułu 328 § 1 kodeksu postępowania cywilnego pisemne uzasadnienie sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia wyroku. Gdy sąd doręcza wyrok z urzędu, tydzień liczy się od dnia doręczenia. Wniosek kosztuje 100 zł, a po wniesieniu apelacji kwota ta zostaje zaliczona na poczet opłaty od apelacji.
We wniosku wskaż, czy uzasadnienie ma dotyczyć całego wyroku czy wybranych rozstrzygnięć, na przykład orzeczenia o winie albo o kontaktach z dzieckiem. Uzasadnienie ograniczone do jednego punktu wyroku może później zawęzić zakres zarzutów w apelacji. Wniosek spóźniony albo nieopłacony sąd odrzuca, a wraz z nim przepada możliwość zaskarżenia wyroku.
Przebieg całej sprawy od pozwu do wyroku opisuję we wpisie jak rozwieść się z narcyzem.
Termin i opłata od apelacji
Apelację wnosi się w terminie dwóch tygodni od doręczenia stronie wyroku z uzasadnieniem. Jeżeli sąd przedłużył termin na sporządzenie uzasadnienia, czas na apelację wydłuża się do trzech tygodni, o czym sąd zawiadamia przy doręczeniu. Apelację kieruje się za pośrednictwem sądu okręgowego, który wydał wyrok, a rozpoznaje ją sąd apelacyjny.
Od pozwu o rozwód pobiera się opłatę stałą w wysokości 600 zł, a od apelacji obejmującej cały wyrok rozwodowy pobiera się tę samą kwotę. Przy apelacji ograniczonej do części wyroku, na przykład do kontaktów z dzieckiem, sądy różnie wyliczają opłatę. Jej wysokość warto sprawdzić przed wniesieniem pisma, bo apelacja nieopłacona zostaje odrzucona. Strona, której nie stać na opłatę, może razem z apelacją wnieść o zwolnienie od kosztów.
Co musi zawierać apelacja od wyroku rozwodowego
Zgodnie z artykułem 368 § 1 kodeksu postępowania cywilnego apelacja spełnia wymogi pisma procesowego i zawiera ponadto:
- oznaczenie zaskarżonego wyroku ze wskazaniem, czy jest zaskarżony w całości czy w części,
- zwięzłe przedstawienie zarzutów,
- uzasadnienie zarzutów,
- powołanie nowych faktów lub dowodów, jeżeli są potrzebne,
- wniosek o zmianę albo uchylenie wyroku z zaznaczeniem zakresu żądanej zmiany.
Nowe fakty i dowody wymagają uprawdopodobnienia, że ich powołanie przed sądem pierwszej instancji nie było możliwe albo potrzeba ich powołania pojawiła się później. Sąd drugiej instancji może pominąć te dowody, które strona mogła zgłosić już w pierwszej instancji. Gdy chcesz stanąć przed sądem apelacyjnym osobiście, zgłoś w apelacji wniosek o przeprowadzenie rozprawy, bo bez niego sprawa może zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Zarzuty w apelacji w sprawie z narcyzem
Zarzut co do podstawy faktycznej wyroku wskazuje fakty przyjęte przez sąd niezgodnie z rzeczywistością albo istotne fakty, których sąd w ogóle nie ustalił. Zarzut naruszenia przepisów postępowania może dotyczyć oceny dowodów, pominięcia zgłoszonych świadków albo oddalenia wniosku o opinię biegłego. Zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczy błędnego zastosowania przepisów kodeksu rodzinnego, na przykład o winie albo o władzy rodzicielskiej.
Strona reprezentowana przez adwokata albo radcę prawnego, która nie wpisała zastrzeżenia do protokołu, traci prawo powoływania się na dane uchybienie w dalszym toku postępowania. Zastrzeżenie zgłasza się w trakcie posiedzenia albo na kolejnym posiedzeniu po wystąpieniu uchybienia.
W sprawie z narcyzem spór w apelacji koncentruje się często na winie rozkładu pożycia i na tym, jak sąd ocenił zeznania obu stron. Przesłanki orzeczenia o winie i dowody na nie omawiam we wpisie wina w rozwodzie z narcyzem. Gdy wyrok opiera się na opinii OZSS, skuteczność zarzutów wobec niej zależy od zastrzeżeń zgłoszonych przed sądem pierwszej instancji, o czym piszę we wpisie zarzuty do opinii biegłego i OZSS.
Gdy apelację składa narcyz
Narcyz może wnieść apelację od rozstrzygnięcia o winie nawet przy wyroku korzystnym dla siebie w sprawach dziecka, bo przypisanie winy odbiera jako ocenę własnej osoby. Apelacja może też obejmować każde rozstrzygnięcie po kolei, co przedłuża postępowanie o kolejne miesiące. Sposób prowadzenia sprawy przez narcyza na wcześniejszych etapach opisuję we wpisie strategia narcyza przy rozwodzie.
Po doręczeniu apelacji drugiej strony masz dwa tygodnie na odpowiedź na apelację, w której odnosisz się do każdego zarzutu i możesz zgłosić wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Sąd nie może zmienić wyroku na niekorzyść strony wnoszącej apelację, chyba że apelację wniosła również strona przeciwna. Wniesienie własnej apelacji otwiera więc sądowi możliwość zmiany wyroku także w części, którą narcyz chciałby utrzymać.
Sąd apelacyjny wydaje wyrok w oparciu o materiał z obu instancji, w tym okoliczności powstałych po wyroku sądu okręgowego. Kurs podniesienia kompetencji rodzicielskich to 20 godzin materiału z ćwiczeniami i testami, zakończony elektronicznym zaświadczeniem, które można dołączyć do akt sprawy.
Czas oczekiwania na wyrok sądu apelacyjnego
Dopóki rozstrzygnięcie o rozwiązaniu małżeństwa nie jest prawomocne, małżonkowie pozostają w związku małżeńskim ze wszystkimi tego skutkami. Zabezpieczenie kontaktów albo alimentów udzielone w toku sprawy obowiązuje także w postępowaniu apelacyjnym. Według artykułu 757 kodeksu postępowania cywilnego upada ono co do zasady po upływie dwóch miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia.
Gdy w czasie oczekiwania na apelację sytuacja dziecka wymaga zmiany, wniosek o zabezpieczenie można złożyć również na tym etapie. Sposób rozpoznawania wniosku o zabezpieczenie przez sąd przedstawiam we wpisie zabezpieczenie kontaktów na czas rozwodu.
Wyrok sądu apelacyjnego i co dalej
Sąd apelacyjny może oddalić apelację, zmienić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy albo uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Uchylenie z przekazaniem jest dopuszczalne wtedy, gdy sąd okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy albo wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Wyrok sądu apelacyjnego jest prawomocny z chwilą wydania, a skarga kasacyjna w sprawach o rozwód nie przysługuje.
Po uprawomocnieniu się wyroku rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej i kontaktach mogą zostać zmienione przez sąd rodzinny ze względu na dobro dziecka. Różnicę między taką zmianą a apelacją wyjaśniam we wpisie narcyz a wyrok sądu.
FAQ. Pytania o apelację od wyroku rozwodowego
Czy mogę złożyć apelację bez wniosku o uzasadnienie wyroku?
Termin na apelację biegnie od doręczenia wyroku z uzasadnieniem, więc bez wniosku o uzasadnienie złożonego w terminie tygodnia apelacja nie jest możliwa.
Ile kosztuje apelacja od wyroku rozwodowego?
Apelacja od całego wyroku rozwodowego kosztuje 600 zł, a opłata 100 zł uiszczona od wniosku o uzasadnienie pomniejsza tę kwotę. Opłata od apelacji ograniczonej do części wyroku zależy od zakresu zaskarżenia i praktyki danego sądu.
Czy w apelacji można powołać nowe dowody?
Nowe dowody są dopuszczalne po uprawdopodobnieniu, że nie można było ich zgłosić wcześniej albo potrzeba ich powołania powstała po wyroku sądu okręgowego.
Czy po wyroku sądu apelacyjnego jest jeszcze jakaś droga?
Skarga kasacyjna w sprawach o rozwód nie przysługuje, a wyrok sądu apelacyjnego zamyka sprawę rozwodową. Rozstrzygnięcia dotyczące dziecka sąd rodzinny może zmienić później, gdy okoliczności istotnie się zmienią.
Czy apelacja narcyza może pogorszyć moją sytuację?
Sąd apelacyjny może zmienić wyrok na Twoją niekorzyść w granicach zarzutów podniesionych przez drugą stronę. Odpowiedź na apelację złożona w terminie dwóch tygodni pozwala przedstawić sądowi Twoje stanowisko wobec każdego z tych zarzutów.
Badanie OZSS w postępowaniu apelacyjnym
Sąd apelacyjny może przeprowadzić własne postępowanie dowodowe i dopuścić dowód z opinii OZSS, także uzupełniającej albo sporządzonej przez inny zespół. Okoliczności, w których dochodzi do ponownego badania, omawiam we wpisie ponowne badanie OZSS. Kurs przygotowania do badania OZSS to prawie 7 godzin nagrań w 9 modułach z kartami pracy oraz planami na 14, 7 i 3 dni przed badaniem.
Pozdrawiam serdecznie
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy
