Narcyz w sądzie
Jak rozwieść się z narcyzem. Przebieg sprawy krok po kroku
Decyzja o rozwodzie zapada przeważnie na długo przed złożeniem pozwu, a okres między jedną a drugą wypełniają wątpliwości dotyczące tego, co nastąpi potem. Sprawa z osobą manipulującą przebiega według tych samych przepisów co każda inna, różni się natomiast tym, ile trwa każdy etap oraz ile materiału pojawia się na każdym z nich. Znajomość kolejnych etapów zmniejsza liczbę zaskoczeń, których w takiej sprawie i tak nie brakuje.
Czytam akta przed wydaniem opinii i widzę, które sposoby działania rodzica coś do sprawy wnoszą, a które zostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Przeprowadzę Cię przez kolejne etapy postępowania rozwodowego, od przygotowania przed złożeniem pozwu po ogłoszenie wyroku, ze wskazaniem tego, co na każdym z nich zależy od Ciebie. Szersze omówienie całej sprawy, od decyzji o odejściu po okres po wyroku, znajdziesz we wpisie o tym, jak wygląda rozwód z narcyzem.
Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.
Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.
Zanim złożysz pozew o rozwód z narcyzem
Okres poprzedzający złożenie pozwu daje przewagę, której później nie da się odzyskać. Zbierz w jednym miejscu odpis skrócony aktu małżeństwa, odpisy aktów urodzenia dzieci oraz dokumenty dotyczące wspólnego majątku i zarobków. Skopiuj dokumentację, do której masz dostęp teraz, ponieważ po złożeniu pozwu ten dostęp może się zmienić.
Przenieś korespondencję z komunikatorów do miejsca niezależnego od telefonu, z którego korzystasz na co dzień. Wyeksportuj rozmowy z dwóch ostatnich lat oraz z okresów, w których zdarzyło się coś istotnego. Zrób to przed jakąkolwiek zapowiedzią dotyczącą sprawy sądowej.
Ustal z pełnomocnikiem, czy wnosisz o orzeczenie winy, ponieważ ta decyzja wpływa na długość całego postępowania oraz na jego zakres. Sposób sformułowania pierwszego pisma opisuje osobno wpis o tym, co zawiera pozew o rozwód z narcyzem.
Doręczenie pozwu i odpowiedź drugiej strony
Po złożeniu pozwu sąd doręcza go stronie pozwanej wraz z zobowiązaniem do złożenia odpowiedzi w wyznaczonym terminie. Okres oczekiwania na to pismo obejmuje przeważnie od kilku tygodni do kilku miesięcy. Wykorzystaj ten czas na uporządkowanie materiału, który masz, zamiast na przewidywanie treści odpowiedzi.
Odpowiedź na pozew w sprawie z osobą manipulującą zawiera przeważnie obszerne odniesienie do Twojej osoby. Spodziewaj się zarzutów dotyczących zdrowia psychicznego, kompetencji rodzicielskich oraz motywów złożenia sprawy. Przeczytaj to pismo dwa razy, przy czym drugi raz po co najmniej jednym dniu przerwy.
Przy przygotowaniu odpowiedzi rozdziel zarzuty na dwie grupy: te odnoszące się do rozkładu pożycia oraz do dziecka, i te dotyczące wyłącznie Twojej osoby. Odnieś się do pierwszej grupy, drugą omów z pełnomocnikiem pod kątem tego, co wymaga reakcji. Sposób odpowiadania na takie pisma opisuje wpis o tym, jak reagować na odwracanie sytuacji.
Pierwsza rozprawa rozwodowa z narcyzem
Pierwsze posiedzenie obejmuje przeważnie ustalenie stanowisk stron oraz decyzje co do dalszego postępowania dowodowego. Przyjedź wcześniej, ponieważ wokanda potrafi się przesunąć, a wejście na salę w ostatniej chwili odbiera możliwość spokojnego rozpoczęcia. Zabierz ze sobą własny egzemplarz pism złożonych w sprawie.
Spodziewaj się kontaktu z drugą stroną na korytarzu przed posiedzeniem. Uzgodnij wcześniej z pełnomocnikiem, gdzie czekasz oraz co robisz, jeśli druga strona podejmie rozmowę. Przygotowanie tego jednego elementu zmniejsza ryzyko, że wejdziesz na salę w stanie, który będzie widoczny.
Na sali odpowiadaj na zadane pytanie, bez rozszerzania wypowiedzi o kontekst, o który nikt nie pytał. Wypowiedź drugiej strony może być spokojna oraz uporządkowana, co nie mówi nic o jej treści. Szerzej opisuje to wpis o zachowaniach narcyza w sądzie.
Postępowanie dowodowe i świadkowie
Kolejne terminy wypełnia przeważnie przesłuchanie świadków zgłoszonych przez obie strony. Przygotuj listę osób, które rzeczywiście obserwowały opisywane sytuacje, zamiast tych, które znają sprawę z Twoich relacji. Świadek powtarzający to, co usłyszał od Ciebie, wnosi do sprawy mniej niż ten, który był obecny.
Uprzedź osoby, które zgłaszasz, o tym, czego dotyczy sprawa oraz o tym, że zeznają pod przyrzeczeniem. Nie omawiaj z nimi treści zeznań, ponieważ pytanie o takie rozmowy może zostać zadane na sali. Poinformuj je natomiast o przebiegu przesłuchania, żeby sama procedura nie była zaskoczeniem.
Świadkowie drugiej strony pochodzą niekiedy z kręgu osób, które znają wyłącznie jej wersję zdarzeń. Sposób, w jaki otoczenie zostaje włączone w spór, opisuje wpis o latających małpach narcyza.
Przesłuchanie stron
Przesłuchanie stron następuje przeważnie po przeprowadzeniu pozostałych dowodów i stanowi jeden z ostatnich etapów sprawy. Pytania dotyczą przyczyn rozkładu pożycia, momentu jego wystąpienia oraz okoliczności wskazanych w pismach. Przygotuj się na pytanie o to, kiedy ustała między Wami wspólnota uczuciowa, fizyczna oraz gospodarcza.
Przejrzyj przed tym terminem własne pisma złożone w sprawie, ponieważ pytania mogą odnosić się do konkretnych twierdzeń sprzed roku. Rozbieżność między tym, co napisałeś, a tym, co mówisz na sali, zostaje odnotowana. Przygotuj daty kilku zdarzeń, które opisywałeś, zamiast polegać na pamięci w trakcie posiedzenia.
Pytania o to, dlaczego nie zareagowałeś wcześniej, pojawiają się w takich sprawach regularnie i nie stanowią zarzutu. Odpowiedz na nie rzeczowo, bez tłumaczenia się z całych lat. Charakter takich pytań omawia wpis o tym, że sala sądowa nie jest gabinetem psychologicznym.
Sprawy dziecka w trakcie rozwodu
Przy małoletnim dziecku sąd rozstrzyga w wyroku o władzy rodzicielskiej, miejscu pobytu, kontaktach oraz kosztach utrzymania. Złóż wniosek o zabezpieczenie tych kwestii na czas trwania postępowania, jeśli sprawa zapowiada się na długą. Rozstrzygnięcie tymczasowe obowiązuje do zakończenia sprawy i porządkuje codzienność dziecka.
Formułuj wnioski dotyczące kontaktów szczegółowo, ze wskazaniem dni, godzin oraz miejsca przekazania dziecka. Formuła ogólna sprawdza się przy współpracy między rodzicami, a przy konflikcie otwiera pole do sporu przy każdym weekendzie. Precyzja w tym punkcie zmniejsza liczbę sytuacji wymagających uzgodnienia.
Przy sporze o dziecko sąd może dopuścić dowód z opinii sporządzanej przez zespół specjalistów. Dokument ten ma dla rozstrzygnięcia wagę przewyższającą niekiedy całą wcześniejszą korespondencję. Przygotowanie drugiej strony do takiego badania opisuje wpis o tym, jak zachowuje się narcyz na badaniu OZSS.
Wyrok i co po nim następuje
Po zamknięciu rozprawy sąd ogłasza wyrok, przeważnie na tym samym albo na kolejnym posiedzeniu. Złóż wniosek o uzasadnienie w terminie tygodnia od ogłoszenia, nawet jeśli nie planujesz apelacji. Dokument ten pokazuje, które okoliczności zaważyły na rozstrzygnięciu, i warunkuje wniesienie środka odwoławczego.
Apelacja przysługuje obu stronom i może zostać wniesiona niezależnie od treści wyroku. Postępowanie odwoławcze przedłuża okres niepewności o kolejne miesiące. Zakres oraz treść wyroku w sprawie z osobą manipulującą omawia wpis o narcyzie a wyroku sądu.
Po uprawomocnieniu się wyroku dokumentuj przebieg wykonywania orzeczenia o kontaktach od pierwszego tygodnia. Zapisuj terminy, godziny przekazania dziecka oraz zmiany zgłaszane przez drugą stronę. Materiał ten przyda się przy ewentualnym postępowaniu o wykonanie kontaktów.
Co robić przez cały czas trwania sprawy
Przenieś ustalenia z drugą stroną do formy pisemnej, ponieważ rozmowa telefoniczna nie zostawia śladu. Ogranicz treść wiadomości do spraw organizacyjnych dotyczących dziecka. Wiadomość napisana pod wpływem emocji pozostaje dostępna dla obu stron niezależnie od tego, jak potoczy się sprawa.
Prowadź zestawienie terminów oraz zdarzeń na bieżąco, w prostej formie z datami. Uzupełnianie takiego zestawienia po roku wymaga odtwarzania z pamięci, co zabiera czas i obniża dokładność. Kilka minut tygodniowo wystarcza do utrzymania go w aktualnym stanie.
Zaplanuj sprawy na dzień po każdej rozprawie, zamiast wracać bezpośrednio do pracy albo do dziecka. Czas trwania takich spraw wyczerpuje zasoby w sposób rozłożony na miesiące, co opisuje wpis o tym, ile trwa rozwód z narcyzem.
FAQ – Pytania o rozwód z narcyzem
Czy da się rozwieść z narcyzem bez orzekania o winie?
Rozwiązanie małżeństwa bez orzekania o winie wymaga zgodnego wniosku obu stron. Druga strona może taką zgodę wycofać na dalszym etapie sprawy, co przywraca postępowanie dowodowe co do przyczyn rozkładu pożycia. Uwzględnij tę możliwość przy planowaniu przebiegu sprawy.
Czy muszę być obecna na każdej rozprawie?
Obecność strony jest konieczna przy przesłuchaniu stron, przy pozostałych terminach zależy od wezwania oraz od ustaleń z pełnomocnikiem. Nieobecność usprawiedliwiona nie wstrzymuje postępowania. Zakres własnej obecności ustal z osobą prowadzącą sprawę.
Co zrobić, gdy druga strona kłamie na rozprawie?
Reakcja bezpośrednio na sali pozostaje widoczna w protokole i działa na Twoją niekorzyść. Zanotuj rozbieżność oraz przekaż ją pełnomocnikowi przed kolejnym pismem. Materiał wykazujący sprzeczność z wcześniejszymi twierdzeniami waży więcej niż zaprzeczenie wypowiedziane od razu.
Czy dziecko będzie przesłuchiwane w sprawie rozwodowej?
Wysłuchanie dziecka następuje w warunkach dostosowanych do jego wieku, poza salą rozpraw i bez obecności rodziców. Decyzja w tej kwestii należy do sądu prowadzącego sprawę. Nie przygotowuj dziecka do takiej rozmowy, ponieważ przygotowanie bywa rozpoznawalne.
Czy potrzebuję pełnomocnika w sprawie z narcyzem?
Prowadzenie sprawy samodzielnie pozostaje możliwe, przy dużej liczbie pism oznacza jednak odpowiadanie na wszystko bez selekcji. Osoba znająca akta od początku rozpoznaje wnioski składane wyłącznie dla przesunięcia terminu. Przy sporze o dziecko wsparcie tego rodzaju ma wartość rosnącą wraz z długością sprawy.
Pozdrawiam serdecznie
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy
