Narcyz w sądzie
Jak postępować z narcyzem ?
wrz
Narcyz w sporze sądowym zaczyna od zarzutów wobec Ciebie. Niezależnie od tego, czy robisz coś źle czy nie. Konstruuje listę Twoich złych zachowań. Stanowi to klasyczną pułapkę. Z mojego doświadczenia wynika, że praktycznie 100% rodziców, skupia się w procesie sądowym z narcyzem na obronie. Wyjaśniają i odpierają kolejne oskarżenia. W tym czasie z akt sprawy stopniowo znika coś, co powinno być widoczne od początku: ich własna tożsamość rodzicielska.
Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako biegły psycholog. Jestem wykładowcą prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.
Łączę analizę akt sprawy, znajomość mechanizmów przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.
Dlaczego każda próba wyjaśnienia eskaluje konflikt z narcyzem
Kiedy w konflikcie z narcyzem próbujesz wyjaśnić swoje stanowisko, odwołujesz się do faktów albo przypominasz wcześniejsze ustalenia, możesz mieć poczucie, że porządkujesz sytuację. Chcesz pokazać, co zostało powiedziane, co było uzgodnione i dlaczego Twoja reakcja ma swoje konkretne źródło. Problem polega na tym, że w relacji z narcyzem taka próba bardzo często nie zostaje przyjęta jako zaproszenie do rozmowy, lecz jako moment, który można wykorzystać przeciwko Tobie.
Dla Ciebie wyjaśnianie jest sposobem na doprecyzowanie stanowiska. Dla narcyza może stać się sygnałem, że zaczynasz się bronić, tracisz pewność i nadal zależy Ci na tym, aby uznał Twoją wersję wydarzeń. Wtedy fakty, które przytaczasz, nie zamykają sporu. Zaczynają być odczytywane inaczej, niż zostały przedstawione. Mogą zostać wyrwane z kontekstu, obrócone przeciwko Tobie albo pokazane jako dowód na to, że naciskasz, kontrolujesz rozmowę lub próbujesz narzucić własne znaczenie sytuacji.
Podobnie dzieje się z wcześniejszymi ustaleniami. Zamiast stać się punktem odniesienia, mogą zostać zakwestionowane już na poziomie samego sensu. To, co dla Ciebie było wspólnym uzgodnieniem, druga strona może przedstawić jako Twoją interpretację, Twoje oczekiwanie albo próbę wymuszenia zgody. Wtedy rozmowa przestaje dotyczyć tego, co rzeczywiście zostało ustalone, a zaczyna obracać się wokół Twojego tonu, Twoich intencji i rzekomej presji.
W konsultacjach istotnie często pojawiają się opisy takich sytuacji: osoba tłumaczy spokojnie, odwołuje się do wcześniejszych rozmów, próbuje przywrócić fakty, a po drugiej stronie pojawia się nagłe zaostrzenie tonu, zarzut, zmiana tematu albo przeniesienie odpowiedzialności. Ktoś mówi: „Chciałam tylko wyjaśnić, co mieliśmy ustalone, a usłyszałam, że znowu wszystko komplikuję”. Ktoś inny opisuje, że próbował wrócić do konkretnej rozmowy, a odpowiedź dotyczyła już zupełnie innego zarzutu.
Właśnie dlatego wyjaśnianie własnego stanowiska nie zawsze wycisza konflikt z narcyzem. Czasem przeciwnie daje mu kolejne elementy, które może wykorzystać do podważenia Twojej pewności. Nie chodzi wtedy o treść Twojego wyjaśnienia, lecz o sam fakt, że próbujesz odzyskać porządek rozmowy. Jeżeli druga strona nie chce tego porządku przyjąć, każda próba doprecyzowania może zostać zamieniona w kolejny punkt sporu.
Jak postępować z narcyzem w związku i po rozstaniu
W trakcie związku z narcyzem funkcjonuje się w stałym napięciu wynikającym z konieczności dostosowywania się do jego zmiennych oczekiwań, reagowania na komunikaty, których sens bywa trudny do jednoznacznego uchwycenia, oraz tłumienia własnych odczuć po to, aby utrzymać względny spokój w relacji. Ten sposób funkcjonowania nie kończy się automatycznie w chwili rozstania.
Po rozstaniu narcyz kobieta/mężczyzna nadal wywołuje reakcje charakterystyczne dla czasu trwania relacji: gotowość do tłumaczenia się, lęk przed jego lub jej oceną, poczucie odpowiedzialności za przebieg kontaktu. Po rozstaniu może pozostać poczucie utknięcia w trybie funkcjonowania, który przez lata służył przetrwaniu tej relacji. Jak narcyz zachowuje się po rozstaniu opisuję wzorce zachowań narcyza po zakończeniu relacji, aby łatwiej było odróżnić reakcję na jego realne działania od reakcji wynikającej z tego, czego ta relacja nauczyła przez lata.
Jak postępować z narcyzem w procesie o dzieci
W przypadku posiadania potomstwa z narcyzem rozstanie z nie kończy kontaktu zmienia tylko miejsce, w którym ten kontakt się odbywa. Z domu przenosi się do spraw rodzicielskich, wiadomości dotyczących dziecka, ustaleń o opiece, kontaktów i postępowania sądowego. Narcyz może wtedy robić w procesie to, co wcześniej robił w relacji: budować obraz osoby skrzywdzonej, przenosić odpowiedzialność na drugą stronę, podważać jej intencje i szukać potwierdzenia własnej wersji w otoczeniu. Różnica polega na tym, że po rozstaniu w centrum tych działań coraz częściej znajduje się dziecko i jego środowisko.
Inaczej reaguje osoba, która odbiera takie zachowania jako coś nagłego i całkowicie nowego, a inaczej ta, która widzi w nich dalszy ciąg znanego już sposobu działania. W tym drugim przypadku łatwiej nie tracić równowagi przy każdej wiadomości, zarzucie czy próbie przedstawienia siebie jako jedynego odpowiedzialnego rodzica. Nie dlatego, że sytuacja staje się prosta. Raczej dlatego, że przestaje być zaskakująca. Artykuł o tym jak narcyz traktuje dziecko , pokazuje szerzej instrumentalizację dziecka czyli moment, w którym dziecko przestaje być wyłącznie dzieckiem, a zaczyna być wykorzystywane jako element wpływu na drugiego rodzica i przebieg sprawy.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Dlaczego wyjaśnianie swojego stanowiska narcyzowi eskaluje konflikt ?
Wyjaśnianie własnego stanowiska narcyzowi rzadko wycisza konflikt. Narcyz może odebrać tłumaczenie jako oznakę niepewności, potrzebę uzyskania jego zgody albo okazję do dalszego podważania drugiej strony. W takiej sytuacji fakty są reinterpretowane, wcześniejsze ustalenia kwestionowane, a sama próba dialogu może prowadzić do eskalacji zamiast porozumienia.
Jak postępować z narcyzem w procesie o dzieci ?
W procesie o dzieci narcyz często przenosi znany z relacji sposób działania na grunt sądowy: podważa kompetencje rodzicielskie drugiej strony, buduje obraz zaangażowanego i skrzywdzonego rodzica oraz wykorzystuje dziecko jako element wpływu. Zrozumienie, że takie zachowania są kontynuacją wcześniejszego sposobu funkcjonowania, a nie zupełnie nowym zjawiskiem, pozwala inaczej je odczytywać i zmniejsza podatność na emocjonalną destabilizację.
Jak postępować z narcyzem po rozstaniu ?
Po rozstaniu z narcyzem kontakt może nadal uruchamiać te same reakcje, które powstały w trakcie relacji: lęk, potrzebę tłumaczenia się, poczucie odpowiedzialności za przebieg rozmowy i gotowość do obrony. Narcyz może wykorzystywać przerzucanie odpowiedzialności, budowanie wizerunku osoby skrzywdzonej oraz podważanie drugiej strony, dlatego samo rozstanie nie zawsze kończy jego wpływ emocjonalny.
E-book: Narcyz w sądzie. Jak ochronić siebie i dzieci
W procesie z narcyzem nie ma miejsca na nieprzemyślane działanie. Jeśli chcesz zbudować strategię i dobrze przygotować się na działania narcyza, przeczytaj e-book. Powstał on na podstawie kilkunastu lat pracy oraz kilkuset konsultacji dla osób rozstających, rozwodzących z narcyzem/osobą toksyczną.
Jak zakończyć związek z narcyzem, żeby wreszcie uwolnić się z toksycznej reakcji ? Co robić, kiedy sprawa o rozwód, uregulowanie spraw dzieci idzie w złym kierunku? Jak zaplanować sprawę w sądzi, żeby narcyz nie zabrał Ci tego, na czym Ci zależy? Odpowiedź znajduje się w tym e-booku:
Pozdrawiam,
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy