Ojciec z borderline. Złość, impulsywność i dziecko

Zaburzenie osobowości borderline przez lata kojarzono przede wszystkim z kobietami, ponieważ w gabinetach psychiatrycznych rozpoznawano je u nich mniej więcej trzy razy częściej. Randy i Lori Sansone w przeglądzie z 2011 roku przypominają jednak, że badanie populacyjne NESARC wykazało podobną częstość borderline u kobiet i mężczyzn. Mężczyźni z tym zaburzeniem mogą częściej trafiać na leczenie uzależnień i rzadziej korzystać z psychoterapii. Ojciec z borderline może więc latami funkcjonować bez rozpoznania, a jego rodzina może nazywać trudności wyłącznie wybuchowym charakterem.

Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.

Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.

Jak borderline może wyglądać u ojca

Według przeglądu Sansone u mężczyzn z borderline częściej opisuje się wybuchowy temperament, poszukiwanie silnych wrażeń oraz współwystępowanie uzależnień i cech antyspołecznych. U kobiet częściej współwystępują zaburzenia odżywiania, nastroju i lękowe, choć ogólny poziom trudności może być podobny u obu płci.

W rodzinie taki obraz może przybierać postać ojca, którego reakcje trudno przewidzieć i którego nastrój wyznacza atmosferę całego domu. Relację matki z borderline z dzieckiem na kolejnych etapach jego rozwoju opisuję osobno we wpisie matka z borderline.

Złość ojca w codziennym życiu dziecka

Wybuch złości ojca z borderline może pojawić się z powodu drobnej sprawy, na przykład rozlanego mleka albo spóźnienia na trening. Po wybuchu może przyjść skrucha, przeprosiny i prezent, co dla dziecka tworzy powtarzający się cykl napięcia i ulgi. Dziecko może uczyć się poruszać po domu cicho, sprawdzać nastrój ojca po samym trzaśnięciu drzwi.

Krzyk, wyzwiska i groźby kierowane do dziecka albo do drugiego rodzica mogą stanowić przemoc psychiczną niezależnie od tego, czym są spowodowane. Formy takiej przemocy i jej skutki dla bliskich opisuję we wpisie przemoc psychiczna.

Ojciec na zmianę bliski i nieobecny

Ojciec z borderline może przez kilka tygodni intensywnie angażować się w życie dziecka, planować wspólne wyjazdy i obiecywać nowe pasje. Taki okres może się urwać nagle, gdy ojciec poczuje się zraniony albo odrzucony przez dziecko lub drugiego rodzica. Dziecko zostaje wtedy z niespełnionymi obietnicami i pytaniem, co takiego zrobiło źle.

Starsze dziecko może z czasem przestać wierzyć w zapowiedzi ojca i chronić się przed rozczarowaniem przez dystans. Niechęć dziecka do spotkań może mieć wiele przyczyn, które omawiam we wpisie dziecko nie chce kontaktu z rodzicem.

Impulsywność i bezpieczeństwo dziecka

Impulsywność może dotyczyć szybkiej jazdy samochodem z dzieckiem, nagłych wydatków, alkoholu albo decyzji podejmowanych pod wpływem chwili. Dla dziecka duże znaczenie ma to, czy w czasie pobytu u ojca ktoś dorosły zachowuje trzeźwy osąd i dba o jego bezpieczeństwo.

Realne zagrożenie dla dziecka może uzasadniać ograniczenie kontaktów, w tym spotkania przy osobie trzeciej, o których piszę we wpisie kontakty w obecności kuratora. Na czas sprawy rozwodowej formę spotkań reguluje postanowienie, którego dotyczy wpis zabezpieczenie kontaktów na czas rozwodu.

Ojciec z borderline po rozstaniu rodziców

Rozstanie może nasilić u ojca z borderline lęk przed utratą dziecka i złość na drugiego rodzica. W wiadomościach mogą przeplatać się prośby o więcej czasu z dzieckiem, oskarżenia i zapowiedzi walki w sądzie. Typowe zachowania osoby z borderline w pierwszych miesiącach po rozstaniu opisuję we wpisie jak osoba z borderline zachowuje się po rozstaniu.

Dziecko może słyszeć od ojca, że tylko ono mu zostało albo że drugi rodzic zniszczył rodzinę. Takie słowa mogą obciążać dziecko odpowiedzialnością za uczucia ojca i stawiać je między dwojgiem rodziców. Sposób prowadzenia rozmów o sprawach dziecka z rodzicem z borderline omawiam we wpisie komunikacja z osobą z borderline przy wspólnym rodzicielstwie.

Rodzic, który chce być dla dziecka stabilnym oparciem w takim okresie, może rozwijać kompetencje rodzicielskie w uporządkowany sposób. Kurs podniesienia kompetencji rodzicielskich to 20 godzin materiału z ćwiczeniami i testami, zakończony elektronicznym zaświadczeniem, które można dołączyć do akt sprawy.

Co może pomóc dziecku ojca z borderline

Dziecku może pomóc przynajmniej jeden dorosły, przy którym zasady są stałe, a emocje można nazywać bez lęku przed wybuchem. Starsze dziecko może też wiedzieć, do kogo zadzwonić, gdy w czasie pobytu u ojca poczuje się niebezpiecznie.

Terapia ukierunkowana na regulację emocji może pomóc ojcu z borderline w lepszym panowaniu nad złością i impulsami.

Ojciec z borderline w sprawie o dziecko

Samo rozpoznanie borderline nie powinno decydować o kontaktach ojca z dzieckiem ani o władzy rodzicielskiej. Sąd powinien brać pod uwagę zachowanie ojca wobec dziecka, jego zdolność do zapewnienia bezpieczeństwa, ewentualne uzależnienia oraz podjęte leczenie. Specyfikę rozwodu z osobą z borderline omawiam we wpisie borderline a rozwód.

Ojciec z borderline może w czasie badania funkcjonować spokojnie, a w domu reagować zupełnie inaczej, więc znaczenie mogą mieć dokumenty i relacje osób trzecich. Odmienny obraz ojca, który kontroluje rodzinę przez autorytet, przedstawiam we wpisie narcystyczny ojciec.

FAQ. Pytania o ojca z borderline

Czy borderline występuje u mężczyzn równie często jak u kobiet?

Badanie populacyjne NESARC wykazało podobną częstość borderline u obu płci, mimo że w gabinetach częściej rozpoznaje się je u kobiet. Mężczyźni mogą częściej trafiać na leczenie uzależnień, gdzie zaburzenie osobowości łatwiej przeoczyć.

Jak rozpoznać, że wybuchy ojca mogą wynikać z borderline?

Wybuchy złości same nie przesądzają o rozpoznaniu, które może postawić wyłącznie specjalista. Na zaburzenie osobowości mogą wskazywać utrwalone wahania nastroju, lęk przed odrzuceniem i niestabilne relacje z bliskimi.

Czy ojciec z borderline może mieć kontakty z dzieckiem?

Rozpoznanie zaburzenia samo w sobie nie odbiera ojcu prawa do kontaktów z dzieckiem. Sąd może jednak określić ich formę z uwzględnieniem bezpieczeństwa dziecka i przebiegu leczenia ojca.

Jak wytłumaczyć dziecku wybuchy złości taty?

Dziecku można spokojnie powiedzieć, że tata czasem bardzo silnie przeżywa emocje i że jego złość nie wynika z winy dziecka. Wyjaśnienie powinno być dopasowane do wieku.

Czy terapia może pomóc ojcu z borderline?

Terapia skupiona na regulacji emocji może pomagać w panowaniu nad złością i impulsywnością. Leczenie uzależnień, jeżeli współwystępują, może mieć równie duże znaczenie dla bezpieczeństwa dziecka.

Badanie w OZSS w sprawie z ojcem z borderline

Gdy w sprawie o dziecko pojawiają się wątpliwości co do funkcjonowania jednego z rodziców, sąd może zlecić badanie rodziny w opiniodawczym zespole specjalistów sądowych. Kurs przygotowania do badania OZSS to prawie 7 godzin nagrań w 9 modułach z kartami pracy oraz planami na 14, 7 i 3 dni przed badaniem.

Pozdrawiam serdecznie
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy