O co pytają dziecko w OZSS. Rozmowa kierowana i jej tematy

Czy specjalista w OZSS zapyta dziecko wprost, z którym rodzicem chce mieszkać? Jak wygląda taka rozmowa z przedszkolakiem i z nastolatkiem, który dobrze zna sprawę rodziców? Czy rodzic może przed badaniem poznać pytania, które specjalista zada dziecku w gabinecie? Zarządzenie o standardach opiniowania z 2016 roku przewiduje w sprawach rodzinnych rozmowę kierowaną z dzieckiem, której tematy wynikają z pytań sądu i z wieku dziecka.

Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.

Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.

Rozmowa kierowana z dzieckiem w standardach opiniowania

Standardy metodologii opiniowania wymieniają rozmowę kierowaną z dzieckiem obok wywiadów z rodzicami, obserwacji i analizy akt. Tematy rozmowy kierowanej ustala specjalista, a kolejność i brzmienie pytań dopasowuje do odpowiedzi dziecka. Dziecko rozmawia ze specjalistą bez obecności rodziców, co szerzej opisuje wpis badanie dziecka w OZSS.

Zakres rozmowy wyznaczają pytania zadane zespołowi w postanowieniu sądu, na przykład o więź dziecka z każdym z rodziców albo o jego potrzeby. Sposób formułowania tych pytań przez sąd omawia wpis pytania do biegłych OZSS. Ten wpis powstał na podstawie analizy ponad 1000 opinii z różnych stron Polski, które przeczytałam jako psycholog sądowy.

Tematy rozmowy z dzieckiem w OZSS

Rozmowa obejmuje zwykle codzienne życie dziecka w domu i w przedszkolu albo w szkole oraz jego relacje z kolegami. Specjalista może poruszyć temat osób ważnych dla dziecka, w tym rodzeństwa, dziadków i nowych partnerów rodziców. Część rozmowy dotyczy czasu spędzanego z każdym z rodziców oraz tego, co dziecko lubi robić w każdym z domów.

Specjaliści mogą też zapytać o rzeczy, które dziecko cieszą i martwią, oraz o jego sposoby radzenia sobie ze smutkiem. Ze starszym dzieckiem rozmowa może dotyczyć jego wiedzy o rozstaniu rodziców i o toczącej się sprawie. Tematy pojawiają się w kolejności dopasowanej do dziecka, więc dwoje rodzeństwa może przejść zupełnie inną rozmowę.

Obszary wywiadu prowadzonego w ośrodku z rodzicem omawia osobny wpis o co pytają w OZSS.

Forma pytań a wiek dziecka

Z przedszkolakiem specjalista rozmawia zwykle przy zabawie, rysowaniu albo układaniu figurek, a pytania dotyczą konkretnych osób i zdarzeń z jego dnia. W badaniach prowadzonych przeze mnie jako biegły psycholog rozmowę z młodszym dzieckiem zaczynam na podłodze mojego gabinetu, siadając obok niego przy zabawkach. Wspólna zabawa na wysokości dziecka daje mu czas na oswojenie się z nową osobą, zanim pojawią się pierwsze pytania o rodzinę. Dziecko w wieku szkolnym potrafi opowiedzieć o zwykłym tygodniu w każdym z domów i o zdarzeniach, które zapamiętało. Z nastolatkiem rozmowa przypomina wywiad z dorosłym, a specjalista może zapytać go wprost o zdanie na temat kontaktów z rodzicami.

Część informacji specjalista zbiera bez zadawania pytań, przez rysunek albo zadania z niedokończoną historią. Narzędzia stosowane w takich zadaniach wobec dzieci opisuje wpis testy do badania więzi w OZSS.

Pytanie o wybór rodzica

Pytanie zadane wprost, z którym rodzicem dziecko chce mieszkać, stawia je w sytuacji wyboru między dwiema bliskimi osobami. Specjaliści unikają pytań sugerujących odpowiedź i pytań zamkniętych, na które dziecko odpowiada tak albo nie. Nastawienie dziecka do miejsca zamieszkania i kontaktów odtwarza się z całej rozmowy oraz z obserwacji jego zachowania przy każdym z rodziców.

Rozmowa w ośrodku jest odrębną czynnością od wysłuchania dziecka przez sąd na podstawie art. 216¹ albo art. 576 § 2 kodeksu postępowania cywilnego. Przy wysłuchaniu sąd uwzględnia zdanie i rozsądne życzenia dziecka w miarę możliwości, zależnie od jego rozwoju i dojrzałości. Przebieg rozmowy dziecka z sędzią poza salą rozpraw opisuje wpis wysłuchanie dziecka przez sąd.

Jak specjaliści oceniają odpowiedzi dziecka

Odpowiedzi dziecka specjaliści zestawiają z wywiadami z rodzicami, z obserwacją i z dokumentacją ze szkoły albo od lekarza. Wartość dla opinii mają szczegóły z życia dziecka opowiedziane jego własnymi słowami i w jego tempie. Specjaliści zwracają uwagę na to, czy dziecko opowiada o obu domach z podobną swobodą i z podobną liczbą szczegółów.

Odpowiedzi ćwiczone z dzieckiem w domu przed wizytą w ośrodku mogą stracić wartość dla zespołu opiniującego. Granicę między przygotowaniem dziecka a podpowiadaniem mu odpowiedzi pokazuje wpis jak przygotować dziecko do badania OZSS.

Dlaczego nie publikuję listy pytań do dziecka

Listy pytań zadawanych dziecku w ośrodku nie publikuję, bo rozmowa kierowana nie ma jednego stałego zestawu pytań. Dziecko, które zna pytania przed wizytą, może odpowiadać według scenariusza przygotowanego w domu. Rodzic może opowiedzieć dziecku spokojnie, gdzie pojedzie, kto z nim porozmawia i ile mniej więcej potrwa wizyta.

Rozmowa z dzieckiem jest jedną z kilku części badania, w którym rodzic przechodzi własny wywiad i kwestionariusze. Testy CUIDA, TKR i SPR należą do narzędzi, które psycholog może zastosować podczas badania OZSS w sprawie o dziecko. Każdy z tych testów możesz wypełnić przed badaniem, a ja przygotuję pisemne opracowanie z opisem Twoich mocnych i słabych stron oraz sposobów pracy nad każdą z nich. Całościowa ocena kompetencji rodzicielskich obejmuje pięć testów stosowanych w OZSS i 45-minutową konsultację ze mną. Opis każdego testu, ceny i zamówienie znajdziesz na stronie testy przed badaniem OZSS.

Testy przed badaniem OZSS

FAQ. Pytania o rozmowę z dzieckiem w OZSS

Czy w OZSS pytają dziecko, z kim chce mieszkać?

Specjaliści unikają takiego pytania zadanego wprost, bo zmusza ono dziecko do wyboru między rodzicami. Zdanie dziecka o miejscu zamieszkania zespół ustala na podstawie całej rozmowy i obserwacji kontaktu z każdym z rodziców.

Czy dziecko jest pytane o nowego partnera mamy albo taty?

Rozmowa o osobach ważnych dla dziecka może obejmować nowych partnerów rodziców i ich dzieci. Specjalista pyta o nich w takim zakresie, w jakim mają znaczenie dla codziennego życia dziecka.

Czy dziecko jest pytane o sprawę sądową rodziców?

Starsze dziecko może zostać zapytane o to, co wie o rozstaniu rodziców i o sprawie w sądzie. Specjalista odnotowuje także, skąd dziecko czerpie tę wiedzę i jakimi słowami o niej mówi.

Czy rodzeństwo dostaje w OZSS te same pytania?

Specjalista dopasowuje tematy i formę pytań do wieku każdego z dzieci, więc starsze i młodsze rodzeństwo przechodzi różne rozmowy. Opinia opisuje wypowiedzi każdego dziecka osobno i odnosi je do jego wieku oraz sytuacji.

Czy przedszkolak odpowiada w OZSS na pytania?

Z przedszkolakiem specjalista rozmawia krótko i przy zabawie, a pytania dotyczą konkretnych osób i zdarzeń. Dużą część informacji o małym dziecku zespół czerpie z obserwacji jego kontaktu z każdym z rodziców.

Testy przed badaniem OZSS i kurs przygotowania

Wyniki testów wypełnionych przed badaniem służą pracy nad sobą przed terminem, a opinię w sprawie może sporządzić wyłącznie zespół OZSS wyznaczony przez sąd. Dobór narzędzi podczas badania należy do osoby badającej, więc w ośrodku możesz otrzymać inny zestaw testów niż wypełniony wcześniej. Testy CUIDA, TKR i SPR z moim pisemnym opracowaniem oraz całościową ocenę kompetencji rodzicielskich z konsultacją opisuję na stronie testy przed badaniem OZSS.

Testy przed badaniem OZSS

Przebieg badania z udziałem dziecka omawiam w osobnej części kursu przygotowania do badania OZSS. Kurs obejmuje prawie 7 godzin nagrań w 9 modułach z kartami pracy oraz planami na 14, 7 i 3 dni przed badaniem.

Kurs przygotowania do badania OZSS

Pozdrawiam serdecznie
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy

O autorce

Magdalena Bajsarowicz jest prawnikiem i psychologiem sądowym, od 15 lat pomaga rodzicom w sprawach o dziecko, w których po drugiej stronie jest osoba manipulująca. Opiniuje na zlecenie sądu jako biegły psycholog i przeanalizowała ponad 1000 opinii OZSS, na podstawie których powstały jej kursy i ebooki. Prowadziła wykłady z psychologii sądowej dla sędziów, prokuratorów i kuratorów, a w 2022 roku wydała pierwszy w Polsce ebook o badaniu OZSS.

Ukończyła studia magisterskie z psychologii na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu oraz z prawa na Uniwersytecie Wrocławskim, a także studia podyplomowe w Instytucie Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przeszła kursy dla biegłych psychologów sądowych i należy do Stowarzyszenia Psychologów Sądowych w Polsce, a wcześniej prowadziła gabinet psychologiczny od 2011 roku i kancelarię specjalizującą się w prawie rodzinnym oraz psychologii sądowej od 2018 roku. W kancelarii kierowała kilkunastoosobowym zespołem, w którym pracowali także adwokaci i radcowie prawni. Prowadziła również wykłady międzynarodowe dla prawników i psychologów o polskim prawie rodzinnym oraz zajęcia z prawa cywilnego dla studentów prawa. Jako ekspertka komentuje prawo i psychologię dla telewizji TVP i TVN oraz dla Trójki Polskiego Radia. Jej wypowiedzi publikowały też portale WP, Onet i NaTemat oraz tygodnik Newsweek.