Jak przygotować dziecko do badania OZSS

Jak przygotowac dziecko do badania OZSS

Uprzedzić dziecko o badaniu OZSS kilka dni wcześniej czy powiedzieć mu dopiero rano, żeby nie myślało o tym przez cały tydzień? Ile powiedzieć o tym, że część spotkania spędzi samo z obcą osobą, żeby się nie wystraszyło? Czy wygląd dziecka ma znaczenie dla obserwacji i czy jego rozmowa ze specjalistą zostanie nagrana? Rozmowa dziecka ze specjalistą odbywa się bez rodzica, a standardy metodologii opiniowania wykluczają rejestrowanie badania przez osoby badane.

Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.

Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.

Co czeka dziecko w ośrodku według standardów badania

Standardy metodologii opiniowania przewidują w sprawach rodzinnych wywiady z rodzicami i rozmowy kierowane z dziećmi oraz obserwację zachowania i relacji w rodzinie. Ośrodek powinien mieć pomieszczenia do obserwacji osobne dla dorosłych i dla dzieci. Rozmowa dziecka ze specjalistą odbywa się bez rodzica, a przebieg tej części i stosowane metody opisuję we wpisie badanie dziecka w OZSS.

Sprzeciw rodzica wobec rozmowy dziecka ze specjalistą bez jego obecności oznacza według standardów odstąpienie od badania dziecka. Opinia może wtedy powstać w ograniczonym zakresie, jeżeli zgodzi się na to sąd. Dziecko znające przed badaniem stawkę sprawy może traktować rozmowę ze specjalistą jak egzamin z lojalności wobec jednego z rodziców.

Prawo dziecka do wyrażenia zdania a jego wiek

Według art. 95 § 4 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice przed podjęciem decyzji w ważniejszych sprawach dziecka powinni je wysłuchać, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwalają. Konwencja o prawach dziecka w art. 12 przyznaje dziecku zdolnemu do kształtowania własnych poglądów prawo do ich swobodnego wyrażania we wszystkich sprawach jego dotyczących.

Przedszkolak może nie łączyć wizyty w ośrodku ze sprawą sądową rodziców i skupiać się na tym, kto go przywiezie i gdzie poczeka rodzic. Dziecko w wieku szkolnym może pytać, czy specjalista powtórzy rodzicom jego słowa. Nastolatek przeważnie wie o sprawie więcej, niż zakładają rodzice, a jego sytuację między dwoma domami opisuję we wpisie nastolatek w konflikcie rodziców. Dziecko z autyzmem albo ADHD może reagować na nowe miejsce i nową osobę silniej, co opisuję we wpisie o dziecku z autyzmem w OZSS.

Instruowanie dziecka przed badaniem i jego ślady w gabinecie

Przygotowanie dziecka do badania OZSS może przejść w instruowanie wtedy, gdy rodzic podpowiada dziecku treść wypowiedzi o drugim rodzicu albo o miejscu zamieszkania. Podobny skutek może mieć ćwiczenie rozmowy w domu, wielokrotne pytanie dziecka o jego zdanie przed wizytą oraz przypominanie o przykrych zdarzeniach z drugiego domu. Część rodziców robi to z troski o dziecko, bez zamiaru wpływania na wynik badania.

Wypowiedź dziecka zawierająca dorosłe sformułowania, oceny bez przykładów albo zdania powtarzane w identycznej formie może zostać odebrana przez specjalistę jako wyuczona. Taka wypowiedź traci wartość dla opinii, a sposób przygotowania dziecka może zostać opisany w części dotyczącej kompetencji rodzica. Wersję tego zjawiska u osoby manipulującej, z nagrodami i porównywaniem dwóch domów, opisuję we wpisie narcyz na badaniu OZSS.

Rodzic przygotowujący dziecko do badania sam także przechodzi wywiad, kwestionariusze i obserwację wspólnej zabawy. Testy CUIDA, TKR i SPR należą do narzędzi, które psycholog może zastosować podczas badania OZSS w sprawie o dziecko. Każdy z tych testów możesz wypełnić przed badaniem, a ja przygotuję pisemne opracowanie z opisem Twoich mocnych i słabych stron oraz sposobów pracy nad każdą z nich. Całościowa ocena kompetencji rodzicielskich obejmuje pięć testów stosowanych w OZSS i 45-minutową konsultację ze mną. Opis każdego testu, ceny i zamówienie znajdziesz na stronie testy przed badaniem OZSS.

Testy przed badaniem OZSS

Dziecko, które boi się badania albo nie chce jechać do ośrodka

Niechęć dziecka do wizyty w ośrodku może mieć kilka źródeł, takich jak obawa przed obcym miejscem i lęk przed rozstaniem z rodzicem. Źródłem mogą być też wcześniejsze rozmowy z psychologami albo poczucie, że dziecko musi stanąć po czyjejś stronie. U części dzieci niepokój może wynikać z tego, co o badaniu usłyszały w drugim domu. Objawy napięcia, które mogą pojawić się u dziecka w sporze rodziców, opisuję we wpisie objawy stresu u dziecka w konflikcie rodziców.

Wezwanie na badanie obejmuje dziecko, więc jego nieobecność może skutkować wyznaczeniem kolejnego terminu albo informacją zespołu skierowaną do sądu. Standardy nakazują przy przygotowaniu badania brać pod uwagę odporność osoby badanej na stres i jej postawę wobec badania. Konsekwencje odmowy udziału w badaniu po stronie rodzica opisuję we wpisie odmowa badania w OZSS.

Gdy drugi rodzic przygotowuje dziecko po swojemu

Dziecko mieszkające w dwóch domach może usłyszeć o badaniu dwie różne wersje i przyjechać do ośrodka z poczuciem, że któremuś z rodziców musi sprawić zawód. Rodzic nie ma wpływu na rozmowy prowadzone w drugim domu, a próby prostowania ich przy dziecku mogą wciągać je jeszcze głębiej w spór dorosłych. Rolę powiernika i sojusznika, w którą dziecko może zostać wciągnięte, opisuję we wpisie role dziecka w konflikcie rodziców.

Materiały przekazane przez strony specjaliści mogą wykorzystać w opinii dopiero po włączeniu ich przez sąd do akt jako dowodu. Dokumentacja zdrowia i edukacji dziecka przekazana w ośrodku trafia do akt za pisemną zgodą osoby, która ją dostarcza, a opinia powinna wskazywać jej źródło.

Ubranie dziecka a obserwacja w OZSS

Wygląd i samopoczucie dziecka po przyjeździe specjaliści mogą odnotować w obserwacji ogólnej, którą opisuję we wpisie o obserwacji w OZSS. W pokoju obserwacji dziecko może przez dłuższy czas siedzieć na dywanie, rysować i sięgać po zabawki. Niewygodne albo odświętne ubranie może zmieniać zachowanie dziecka w tej części badania, którą zespół opisuje w opinii.

Czy badanie dziecka w OZSS jest nagrywane

Standardy metodologii opiniowania w zespołach nakazują poinformować osoby badane przed rozpoczęciem badania o braku zgody na jego rejestrowanie. Specjaliści przekazują też informację o skutkach naruszenia tego zakazu, którym może być przerwanie badania albo odstąpienie od niego. Przebieg czynności z dzieckiem i z rodzicami specjaliści dokumentują w pisemnym protokole badania.

Telefon albo zegarek z funkcją nagrywania ukryty w plecaku dziecka narusza zakaz rejestracji obowiązujący w ośrodku. Dziecko wysłane z takim urządzeniem do gabinetu dostaje od rodzica zadanie w sytuacji, w której samo jest badane.

Pytania do dziecka po wyjściu z gabinetu

Pytania zadawane dziecku zaraz po wyjściu z gabinetu o to, co powiedziało o mamie albo o tacie, mogą być dla niego kolejnym przesłuchaniem tego samego dnia. Dziecko opowiadające samo o rozmowie może oczekiwać wysłuchania bez komentarza i bez oceny swoich słów.

Notatki specjalisty z rozmowy z dzieckiem należą do materiałów z badania, których standardy nie pozwalają udostępniać rodzicom. Zakres informacji, które rodzice mogą poznać z tej rozmowy, opisuje wpis o badaniu dziecka w OZSS.

FAQ. Pytania o to, jak przygotować dziecko do badania OZSS

Czy dziecko ma prawo wyrazić swoje zdanie w sprawie rodziców?

Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje wysłuchanie dziecka przez rodziców przed decyzjami w ważniejszych sprawach, jeżeli pozwala na to jego rozwój i dojrzałość. Konwencja o prawach dziecka przyznaje dziecku prawo do swobodnego wyrażania poglądów we wszystkich sprawach jego dotyczących.

Czy dziecko powinno wiedzieć, że część rozmowy odbędzie się bez rodzica?

Rozmowa dziecka ze specjalistą bez obecności rodzica należy do przebiegu badania przewidzianego w standardach. Sprzeciw rodzica wobec takiej rozmowy oznacza według standardów odstąpienie od badania dziecka.

Czy można obiecać dziecku nagrodę za wizytę w OZSS?

Nagroda zapowiedziana za samo przyjście do ośrodka może zostać przez dziecko zrozumiana jako nagroda za określone odpowiedzi. Dziecko może też wspomnieć o niej w rozmowie ze specjalistą, który zapyta wtedy o okoliczności tej obietnicy.

Czy dziecku można wyjaśnić, o co toczy się sprawa w sądzie?

Szczegóły zarzutów i pytanie o miejsce zamieszkania mogą stawiać dziecko w roli strony sporu dorosłych. Dziecko znające stawkę sprawy może traktować rozmowę w ośrodku jak wybór między rodzicami.

Czy po badaniu można zapytać dziecko, o czym rozmawiało ze specjalistą?

Pytanie o samopoczucie dziecka po wizycie różni się od wypytywania o treść rozmowy i o to, co dziecko powiedziało o rodzicach. Wypytywanie może zostać przez dziecko przekazane drugiemu rodzicowi albo zespołowi przy kolejnym kontakcie.

Czy badania OZSS są nagrywane?

Osoby badane dowiadują się przed badaniem o braku zgody na jego rejestrowanie, a specjaliści prowadzą pisemny protokół. Naruszenie zakazu nagrywania może skutkować przerwaniem badania przez specjalistów albo odstąpieniem od niego.

Jak ubrać dziecko na badanie OZSS?

Wygląd dziecka po przyjeździe do ośrodka może zostać odnotowany w obserwacji ogólnej prowadzonej przez zespół. Ubranie krępujące ruchy może zmieniać zachowanie dziecka podczas zabawy w pokoju obserwacji.

Testy przed badaniem OZSS i kurs przygotowania

Wyniki testów wypełnionych przed badaniem służą pracy nad sobą przed terminem, a opinię w sprawie może sporządzić wyłącznie zespół OZSS wyznaczony przez sąd. Dobór narzędzi podczas badania należy do osoby badającej, więc w ośrodku możesz otrzymać inny zestaw testów niż wypełniony wcześniej. Testy CUIDA, TKR i SPR z moim pisemnym opracowaniem oraz całościową ocenę kompetencji rodzicielskich z konsultacją opisuję na stronie testy przed badaniem OZSS.

Testy przed badaniem OZSS

Do kursu przygotowania do badania OZSS dołączony jest przewodnik po przygotowaniu dziecka ze skryptami zdań dla dzieci w różnym wieku. Kurs obejmuje prawie 7 godzin nagrań w 9 modułach z kartami pracy oraz planami na 14, 7 i 3 dni przed badaniem, a moduł szósty w całości dotyczy dziecka w badaniu.

Kurs przygotowania do badania OZSS

Pozdrawiam serdecznie
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy

O autorce

Magdalena Bajsarowicz jest prawnikiem i psychologiem sądowym, od 15 lat pomaga rodzicom w sprawach o dziecko, w których po drugiej stronie jest osoba manipulująca. Opiniuje na zlecenie sądu jako biegły psycholog i przeanalizowała ponad 1000 opinii OZSS, na podstawie których powstały jej kursy i ebooki. Prowadziła wykłady z psychologii sądowej dla sędziów, prokuratorów i kuratorów, a w 2022 roku wydała pierwszy w Polsce ebook o badaniu OZSS.

Ukończyła studia magisterskie z psychologii na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu oraz z prawa na Uniwersytecie Wrocławskim, a także studia podyplomowe w Instytucie Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przeszła kursy dla biegłych psychologów sądowych i należy do Stowarzyszenia Psychologów Sądowych w Polsce, a wcześniej prowadziła gabinet psychologiczny od 2011 roku i kancelarię specjalizującą się w prawie rodzinnym oraz psychologii sądowej od 2018 roku. W kancelarii kierowała kilkunastoosobowym zespołem, w którym pracowali także adwokaci i radcowie prawni. Prowadziła również wykłady międzynarodowe dla prawników i psychologów o polskim prawie rodzinnym oraz zajęcia z prawa cywilnego dla studentów prawa. Jako ekspertka komentuje prawo i psychologię dla telewizji TVP i TVN oraz dla Trójki Polskiego Radia. Jej wypowiedzi publikowały też portale WP, Onet i NaTemat oraz tygodnik Newsweek.