Zdrada narcyza i miłość która nie gaśnie

Zdrada w relacji z osobą narcystyczną rzadko kończy się rozmową o tym co się wydarzyło. Częściej otwiera etap, w którym osoba zdradzona zaczyna tłumaczyć się z własnych podejrzeń, sprawdzać swoją pamięć i zastanawiać się, czy dobrze zrozumiała fakty. Potrafi trwać miesiącami obok bólu, wstydu oraz poczucia, że wszystko zostało odwrócone do góry nogami. Opiszę, co dzieje się z miłością po ujawnieniu zdrady, dlaczego przywiązanie utrzymuje się mimo dowodów oraz jakie znaczenie zdrada może mieć w sprawie rozwodowej.

Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.

Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.

Czym zdrada narcyza różni się od zdrady w innej relacji

W części relacji z osobą narcystyczną przebiega to inaczej, ponieważ wpisuje się w sposób prowadzenia całego związku od pierwszych miesięcy. Okresy chłodu, nagłe zainteresowanie kimś nowym oraz powroty do intensywnej bliskości potrafią następować po sobie na długo przed tym, zanim padnie słowo o zdradzie.

Zdrada w takiej relacji nie ogranicza się do kontaktu fizycznego, ponieważ obejmuje również relację emocjonalną utrzymywaną obok związku. Codzienne wiadomości, zwierzenia, wspólne żarty oraz wersja wydarzeń opowiadana komuś innemu potrafią trwać miesiącami bez jednego spotkania. U części osób zdradzonych właśnie ta część okazuje się trudniejsza do przyjęcia, ponieważ dotyczy bliskości budowanej z kimś innym przez długi czas.

Utrzymywanie równoległej relacji wymaga stałego tłumaczenia nieobecności oraz pilnowania dwóch wersji własnego życia. Pytania o rozbieżności w tych wersjach potrafią zostać przedstawione jako brak zaufania albo nadmierna kontrola, zanim ktokolwiek zdąży odpowiedzieć na samo pytanie.

Dlaczego narcyz zdradza

Narcystyczne zaburzenie osobowości opisywane jest jako oparte na potwierdzeniu własnej wartości pochodzącym z zewnątrz. Podziw, zainteresowanie oraz uwaga nowo poznanej osoby działają wtedy jak zasilanie, którego brak odczuwany jest jako spadek znaczenia. Stała relacja przestaje dostarczać takich sygnałów po kilkunastu miesiącach, ponieważ codzienność rzadko dostarcza zachwytu.

Faza intensywnego zainteresowania ma swój koniec wpisany w powtarzalny układ idealizacji oraz dewaluacji. Po jej wygaśnięciu partner z tego samego związku przestaje pełnić rolę, którą pełnił na początku, a rolę tę może przejąć ktoś nowo poznany. Zdrada pojawia się wtedy jako sposób odzyskania stanu z pierwszych miesięcy, bez rezygnacji z tego, co daje dotychczasowy związek.

W części relacji nowa znajomość zaczyna się na kilka miesięcy przed rozstaniem oraz zostaje przedstawiona po nim jako coś, co pojawiło się dopiero później. Osoba zdradzona zostaje wtedy z rozbieżnością między własnymi obserwacjami a opowieścią przedstawianą wspólnym znajomym, której nie może wprost sprawdzić.

Narcyz w okresie przed ujawnieniem zdrady

Okres poprzedzający ujawnienie opisywany jest przez część osób zdradzonych podobnie, choć szczegóły różnią się w każdej relacji. Zmiana rozkładu dnia, nowe obowiązki służbowe pojawiające się wieczorami, telefon zabierany do każdego pomieszczenia oraz hasło zmienione bez zapowiedzi tworzą obraz, który trudno nazwać jednym słowem. Poszczególne elementy z osobna dają się wytłumaczyć, więc osoba obserwująca je z bliska zwykle znajduje dla nich uzasadnienie.

Zdarza się również, że konflikt narasta tuż przed wyjazdem albo weekendem spędzanym osobno. Kłótnia rozpoczęta w czwartek wieczorem pozwala wyjść z domu z poczuciem racji oraz wraca później jako argument tłumaczący całą sytuację. U części osób pojawia się w tym okresie nagła hojność, nowa dbałość o wygląd albo zainteresowanie sprawami, które wcześniej nie miały żadnego znaczenia.

Pytanie zadane wprost w takim momencie potrafi wrócić jako zarzut o zazdrość, śledzenie oraz brak zaufania. Osoba zdradzona zostaje z sygnałami, których nie potrafi połączyć, oraz z odpowiedzią przedstawiającą samo pytanie jako problem. Odbudowanie zaufania do własnej oceny sytuacji zajmuje po takim okresie więcej czasu niż samo przyjęcie do wiadomości faktu zdrady.

Narcyz po ujawnieniu zdrady zmienia temat rozmowy

Ujawnienie zdrady w zwykłej relacji uruchamia rozmowę o tym, co się stało oraz o tym, co dalej. W relacji z osobą narcystyczną punkt ciężkości potrafi przesunąć się w inne miejsce już po kilku minutach. Pytanie o wiadomości w telefonie zamienia się w rozmowę o kontrolowaniu, brak zaufania staje się zarzutem wobec osoby pytającej, a sam fakt sprawdzania urasta do poważniejszego przewinienia niż zdrada.

Odwracanie ról bywało już opisywane jako oddzielne zjawisko o nazwie DARVO, czyli zaprzeczanie, atak oraz zamiana miejscami osoby skrzywdzonej i tej, która skrzywdziła. Piszę o tym szerzej w tekście o odwracaniu ról ofiary i sprawcy. Po ujawnieniu zdrady to samo działanie potrafi przybrać kilka form: zaprzeczenie mimo dowodów, przyznanie połowiczne, przeniesienie odpowiedzialności na chłód emocjonalny drugiej strony albo na jej zajęcie dziećmi.

Skutek dla osoby zdradzonej jest podobny w wielu relacjach tego typu. Zamiast żałoby po utracie zaufania pojawia się długie dochodzenie: zestawianie dat, czytanie starych wiadomości, próby ustalenia, kiedy zaczęło się kłamstwo. Energia, która w innych okolicznościach poszłaby na przeżycie straty, zostaje zużyta na udowadnianie samej sobie, że fakty wyglądały tak, jak wyglądały.

Dlaczego miłość nie kończy się razem z zaufaniem

Wiele osób opisuje ten stan jako wewnętrzną sprzeczność. Wiedza o zdradzie jest pełna, dowody leżą na stole, a mimo to uczucie trwa i domaga się kontaktu. Rozdźwięk potrafi wywoływać większy wstyd niż sama zdrada, bo do bólu dochodzi poczucie braku szacunku wobec siebie.

Wyjaśnienie leży poza samą siłą uczucia,a relacja, w której czułość pojawia się nieregularnie i nieprzewidywalnie, wiąże mocniej niż relacja spokojna oraz przewidywalna. Nagroda pojawiająca się rzadko utrwala oczekiwanie w sposób trudniejszy do wygaszenia. Po ujawnieniu zdrady ten układ zwykle się nie kończy, ponieważ okresy skruchy oraz nagłej bliskości potrafią być intensywniejsze niż wszystko, co działo się wcześniej. Opisałam ten proces osobno w tekście o więzi traumatycznej po rozstaniu.

Do tego dochodzi obraz relacji zbudowany przez lata. Wspólne mieszkanie, dzieci, plany, zdjęcia z wakacji oraz historia, którą opowiadało się rodzinie, nie znikają w dniu odkrycia prawdy. Uczucie potrafi utrzymywać się wobec osoby z tamtej historii, nie zaś wobec tej, która właśnie skłamała. Rozdzielenie obu obrazów zajmuje czas i rzadko udaje się przez decyzję podjętą jednego wieczoru.

Skrucha po zdradzie i powrót po kilku tygodniach

Po ujawnieniu zdrady u części osób narcystycznych pojawia się faza intensywnych przeprosin. Deklaracje potrafią być obszerne, emocjonalne oraz zaskakująco trafne w opisie krzywdy drugiej strony. Pojawiają się zapowiedzi terapii, propozycje wspólnego wyjazdu, czasem prezenty przekraczające możliwości finansowe rodziny.

Ta faza ma swoją nazwę i własny przebieg, opisany przeze mnie w tekście o masce skruchy u narcyza. Znaczenie ma tu obserwacja rozłożona w czasie, deklaracja złożona w tygodniu po ujawnieniu zdrady mówi mniej niż zachowanie po trzech miesiącach, kiedy napięcie opadło i nikt już nie grozi wyprowadzką.

Wiadomość o zapomnianych dokumentach, pytanie o kalendarz szczepień dziecka, życzenia urodzinowe wysłane po pół roku milczenia. Utrzymanie decyzji o braku kontaktu jest trudniejsze właśnie po zdradzie, ponieważ do tęsknoty dochodzi nadzieja na wyjaśnienie, którego wcześniej zabrakło. Piszę o tym w tekście o zero kontaktu z narcyzem.

Zdrada jako sposób budowania przewagi w relacji

W części relacji narcystycznych zdrada pełni rolę wykraczającą poza samo pragnienie innej osoby. Porównania do kogoś trzeciego, aluzje do zainteresowania ze strony innych, wyrywkowe informacje ujawniane w napięciu potrafią utrzymywać drugą stronę w stanie ciągłego starania się. Wprowadzenie trzeciej osoby do relacji nazywa się triangulacją, a jej skutkiem może być rywalizacja o uwagę zamiast rozmowy o problemie.

Sposób ujawniania takich informacji potrafi być równie znaczący jak sama treść, a wiadomość zostawiona na widoku, telefon odkładany ekranem do góry, komentarz rzucony przy wspólnych znajomych. Osoba zdradzona zostaje wtedy z wiedzą, której nie może wprost potwierdzić, oraz z poczuciem, że reakcja zostanie uznana za przesadną.

Zdrada jednorazowa oraz zdrada wpisana w sposób prowadzenia relacji zostawiają inny ślad. Przy drugim wariancie odzyskiwanie zaufania do własnej oceny sytuacji trwa dłużej, ponieważ przez lata każdy sygnał był tłumaczony jako wyobraźnia albo zazdrość.

Otoczenie po ujawnieniu zdrady

Po rozstaniu opowieść o przyczynach rozpadu związku zaczyna krążyć wśród rodziny oraz znajomych. Wersja przedstawiana przez osobę narcystyczną potrafi być gotowa wcześniej niż wersja osoby zdradzonej, która wciąż układa sobie fakty. Znajomi dzwonią z pytaniami, teściowie proponują rozmowę, ktoś powołuje się na dobro dzieci.

Osoby przekazujące takie wiadomości nie zawsze zdają sobie sprawę z własnej roli. Bliscy powtarzający cudze zdania, wspólni znajomi przekonujący do rozmowy, rodzina namawiająca do wybaczenia. Opisuję to zjawisko w tekście o latających małpach narcyza. Presja otoczenia potrafi wydłużyć okres wahania nawet wtedy, gdy decyzja o odejściu została już podjęta.

Wstyd który zostaje po zdradzie

Zdrada uderza w obszar, który ciężko jest oddzielić od poczucia własnej wartości, a u części osób pojawia się przekonanie o własnym udziale w tym, co się stało: za mało uwagi, za mało czasu, zbyt duże zmęczenie po urodzeniu dziecka. Osoba narcystyczna potrafi podsuwać taką wykładnię wprost, czasem w formie pozornie pojednawczej.

Osoba zdradzona zaczyna naprawiać relację, poprawiać wygląd, ograniczać kontakty ze znajomymi. Ten sposób reagowania opisałam szerzej w tekście o tym, dlaczego osoba krzywdzona obwinia siebie.

Wstyd utrudnia też mówienie o sprawie na zewnątrz milczenie wobec rodziny oraz przyjaciół zawęża krąg wsparcia w momencie, w którym jest ono potrzebne. Osoba zdradzona zostaje wtedy sam na sam z wersją wydarzeń przedstawianą przez drugą stronę, bez punktu odniesienia pozwalającego ją porównać z czymkolwiek innym.

Czujność która zostaje w ciele

Po zakończeniu relacji wiele osób opisuje stan ciągłej gotowości no i ten dźwięk powiadomienia w telefonie partnera, spóźnienie bez zapowiedzi, wieczorne wyjście ze znajomymi uruchamiają reakcję nieproporcjonalną do sytuacji. Organizm często reaguje na bodziec przypominający tamten okres, zanim myślenie zdąży ocenić okoliczności.

Ten stan ma swoją nazwę oraz przebieg, o którym piszę w tekście o hiperczujności po toksycznym związku. U części osób utrzymuje się on przez wiele miesięcy po rozstaniu i potrafi zaskakiwać w momentach spokojnych, kiedy nic złego się nie dzieje.

Oczekiwanie na powtórzenie tego samego pojawia się nawet wobec osoby, która nie dała ku temu żadnego powodu. Osobno opisałam to zjawisko w tekście o nowym związku po narcyzie, ponieważ dotyczy ono etapu odleglejszego niż sama zdrada.

Co zdrada oznacza w sprawie rozwodowej

Osoba, która dowiaduje się o zdradzie, często zakłada, że sam ten fakt przesądzi o wyniku sprawy rozwodowej. Przepisy pozwalają orzec rozwód z winy jednej ze stron, przy czym sąd może również orzec rozwód bez orzekania o winie, jeżeli oboje małżonkowie złożą zgodny wniosek. Zdrada może zostać wskazana jako przyczyna rozkładu pożycia, a jej wykazanie wymaga dowodów podlegających ocenie sądu.

Znaczenie orzeczenia o winie dotyczy przede wszystkim alimentów między byłymi małżonkami. Zakres rozstrzygnięć o władzy rodzicielskiej oraz kontaktach z dzieckiem opiera się na innych podstawach, ponieważ ocena dotyczy tam sytuacji dziecka. Rozwinięcie tego wątku znajdziesz w tekście o zdradzie jako przyczynie rozwodu.

Postępowanie sądowe rządzi się przy tym własnymi regułami dowodowymim, materiał, który dla osoby zdradzonej ma ciężar osobisty, może zostać oceniony inaczej pod kątem przydatności dla rozstrzygnięcia tutaj opisuję różnicę w tekście o tym, że sala sądowa nie jest gabinetem psychologicznym.

Dziecko w domu po ujawnieniu zdrady

Dzieci rejestrują zmianę atmosfery w domu wcześniej, niż dorośli zakładają. Zmiana tonu rozmów, wieczory spędzane osobno, telefon odkładany przy wejściu do pokoju. U części dzieci pojawia się wtedy próba ustalenia, co się dzieje, u innych wycofanie oraz milczenie dotyczy to również momentu, w którym dziecko zostaje włączone w rozmowę o zdradzie. Zwierzenia rodzica, prośby o opinię, pytania o to, co dziecko widziało u drugiego rodzica, obciążają je rolą przekraczającą jego wiek. Skutki takiego obciążenia opisuję w tekście o psychologicznych skutkach manipulowania dzieckiem.

Kiedy uczucie zaczyna słabnąć

Wygaszanie uczucia po zdradzie rzadko przebiega jednostajnie stwierdzę , że częściej pojawia się falami: tygodnie spokoju, potem nagły powrót tęsknoty po przypadkowym spotkaniu albo po zdjęciu zobaczonym w sieci. Obrazując zjawisko opiszę to tak , że fala rośnie, osiąga szczyt oraz opada, przy czym każda kolejna potrafi być krótsza od poprzedniej.

Zmiana widoczna jest zwykle wstecz, po kilku miesiącach i ustępuje potrzeba wyjaśniania sobie cudzych motywów, słabnie chęć sprawdzania profili w mediach społecznościowych, wraca zainteresowanie sprawami niezwiązanymi z tamtą relacją. Powrót uczuć do siebie samej albo do siebie samego poprzedza zwykle zdolność do wejścia w kolejną relację.

Miłość po zdradzie narcyza kończy się rzadko w dniu odkrycia prawdy. Kończy się wtedy, gdy przestaje być potrzebna zgoda drugiej strony na własną wersję wydarzeń.

FAQ – Pytania o zdradę narcyza

Czy każda osoba narcystyczna zdradza?

Zdrada nie należy do kryteriów opisujących narcystyczne zaburzenie osobowości, więc takiej zależności nie ma. W części relacji nie pojawia się przez cały czas ich trwania, w innych powtarza się latami w formie równoległych znajomości. Znaczenie dla oceny relacji ma sposób traktowania drugiej osoby na co dzień.

Dlaczego narcyz oskarża o zdradę osobę która go nie zdradziła?

Zarzut postawiony bez podstaw potrafi pełnić kilka funkcji naraz. Przenosi uwagę z własnego zachowania na drugą stronę oraz uruchamia po jej stronie tłumaczenie się, ograniczanie kontaktów i rezygnację z wyjść. U części osób oskarżonych o zdradę pojawia się po pewnym czasie ograniczenie własnego życia towarzyskiego do poziomu, który nie daje żadnego powodu do zarzutów.

Czy narcyz potrafi kochać osobę którą zdradza?

Zdolność do przywiązania nie znika u osób z narcystycznym rysem osobowości. Trudność dotyczy utrzymania uwagi na potrzebach drugiej strony wtedy, gdy przestają one służyć własnemu poczuciu wartości. Deklaracje uczuć potrafią być szczere w chwili wypowiadania i jednocześnie nietrwałe w czasie.

Dlaczego po zdradzie tęsknię mocniej niż wcześniej?

Nagroda pojawiająca się nieregularnie przywiązuje mocniej niż stała bliskość. Okres skruchy po ujawnieniu zdrady bywał w wielu relacjach najintensywniejszym momentem czułości, co utrwala oczekiwanie na jego powtórzenie.

Czy zdrada wystarczy do orzeczenia rozwodu z winy?

Zdrada może zostać wskazana jako przyczyna rozkładu pożycia, a ocena należy do sądu na podstawie zgromadzonych dowodów. Orzeczenie o winie ma znaczenie przede wszystkim dla alimentów między byłymi małżonkami.

Ile trwa dochodzenie do siebie po zdradzie w takiej relacji?

Czas różni się w zależności od długości relacji, obecności dzieci oraz tego, czy kontakt został utrzymany. Powtarzalny jest przebieg falowy, w którym odstępy między nawrotami tęsknoty stopniowo się wydłużają.

Odzyskaj siebie po toksycznym związku

Jeżeli po zdradzie oraz po rozstaniu wciąż wracasz myślami do tamtej relacji, potrzebujesz czegoś więcej niż kolejnej porady z internetu.

Program odzyskania siebie po toksycznym związku jest 30-dniowym programem, który pomaga uporządkować emocje, odzyskać kontakt ze sobą i stopniowo wyjść z wpływu relacji, która osłabiła Twoją pewność, spokój oraz poczucie własnej wartości.

Program jest dla osób, które nie chcą już tylko analizować drugiej strony i chcą wrócić do siebie spokojniej, mocniej oraz bardziej świadomie.

Program odzyskania siebie

Pozdrawiam serdecznie,
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog