MMPI-2 w badaniu OZSS. Skale kontrolne i profil rodzica

MMPI-2 w badaniu OZSS

Czy MMPI-2 wypełniony w OZSS pokaże psychologowi, że rodzic ma zaburzenie osobowości albo depresję? Dlaczego w opinii rodzica, który nigdy nie leczył się psychiatrycznie, pojawia się podwyższona skala o nazwie „paranoja”? Czy wysoki wynik na skali kłamstwa przekreśla cały kwestionariusz wypełniany przez rodzica w ośrodku? Badania nad rodzicami w sporach o dziecko pokazują, że ich profile MMPI-2 różnią się od profili osób badanych poza sądem w przewidywalny sposób.

Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.

Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.

Czym jest MMPI-2

Minnesocki Wielowymiarowy Inwentarz Osobowości powstał w 1943 roku w Stanach Zjednoczonych jako narzędzie wspierające diagnozę psychiatryczną. Wersja MMPI-2 z 1989 roku składa się z 567 twierdzeń, przy których osoba badana zaznacza odpowiedź „prawda” albo „fałsz”. Polską wersję MMPI-2 opracowała Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego i zakończyła prace w listopadzie 2012 roku.

Wypełnienie pełnej wersji zajmuje od godziny do dwóch godzin, a wersja komputerowa skraca ten czas. Krótsza odmiana MMPI-2-RF z 2008 roku obejmuje 338 twierdzeń wybranych z pełnej wersji i zajmuje od 35 do 50 minut. Opinia powinna wskazywać wersję narzędzia oraz normy, do których psycholog porównał wynik rodzica.

Kiedy psycholog OZSS sięga po MMPI-2

MMPI-2 opisuje cechy osobowości i objawy zaburzeń psychicznych u dorosłych, więc odpowiada na pytania o zdrowie psychiczne rodzica. Psycholog może go zastosować, gdy postanowienie sądu zawiera pytanie o stan psychiczny rodzica albo gdy w aktach pojawia się zarzut depresji lub zaburzenia osobowości. Kompetencje wychowawcze i postawy wobec dziecka badają inne narzędzia, opisane we wpisie przykładowe testy OZSS.

Profil MMPI-2 pokazuje podobieństwo odpowiedzi rodzica do odpowiedzi grup klinicznych, a rozpoznanie zaburzenia wymaga spełnienia kryteriów klasyfikacji ICD. Skutki rozpoznania zaburzenia osobowości w opinii zespołu omawiam we wpisie o diagnozie zaburzeń osobowości w opinii OZSS.

Skale kontrolne MMPI-2

Każda ze skal kontrolnych MMPI-2 opisuje inny sposób, w jaki osoba badana wypełnia kwestionariusz. Skala oznaczona znakiem zapytania liczy pominięte twierdzenia, a kilkadziesiąt pominięć może uniemożliwić interpretację profilu. Skale VRIN i TRIN rejestrują przypadkowe odpowiadanie oraz zaznaczanie tej samej odpowiedzi bez względu na treść twierdzenia.

Skale F, FB i FP opisują zgłaszanie objawów występujących w populacji ogólnej sporadycznie, co wskazuje na ich zawyżanie. Skale L, K i S opisują przedstawianie siebie w korzystnym świetle od zaprzeczania drobnym słabościom po obraz osoby spokojnej i zadowolonej z życia. Ogólną rolę skal kontrolnych w narzędziach diagnozy sądowej opisuję we wpisie test kompetencji rodzicielskich.

Profil MMPI-2 rodzica w sprawie o dziecko

Badanie Kay Bathurst oraz Allena i Adele Gottfriedów z 1997 roku objęło 508 rodziców uczestniczących w sporach o opiekę nad dzieckiem w Stanach Zjednoczonych. Rodzice wypełniali MMPI-2 obronnie, z podwyższonymi wynikami na skalach przedstawiania siebie w korzystnym świetle. Autorzy nie stwierdzili różnic między matkami, ojcami i przybranymi rodzicami, więc zaproponowali wspólne normy porównawcze dla rodziców w sporze.

Według podręcznika MMPI-2 umiarkowane podwyższenie skali L do poziomu od 70 do 79 punktów T często występuje u rodziców w sprawach o opiekę nad dzieckiem. Podręcznik zaznacza też, że taki wynik nie musi oznaczać profilu niemożliwego do interpretacji. Wyniki na skali K rosną dodatkowo wraz z poziomem wykształcenia, więc interpretacja uwzględnia wykształcenie i sytuację społeczną rodzica.

Skale kliniczne MMPI-2 u rodzica w konflikcie

Nazwy dziesięciu skal klinicznych MMPI-2 pochodzą z psychiatrii lat czterdziestych i obejmują między innymi histerię, paranoję oraz psychopatię. Podwyższony wynik opisuje podobieństwo odpowiedzi rodzica do grupy klinicznej użytej przy budowie skali i sam nie oznacza rozpoznania choroby.

W badaniu z 1997 roku średnie wyniki rodziców w sporze były wyższe na skalach histerii, paranoi i psychopatii niż na pozostałych skalach klinicznych. Autorzy odnotowali też podwyższenie skali nadmiernie kontrolowanej wrogości, opisującej tłumienie złości przy zachowaniu spokojnej postawy. Badania nad kobietami doznającymi przemocy wskazują, że podwyższony profil może odzwierciedlać reakcję na przemoc i trwający konflikt z partnerem.

Opinia opisująca podwyższony profil rodzica powinna odnieść go do sytuacji w czasie badania, w tym do materiału z akt o przemocy psychicznej.

Profil w kwestionariuszach dotyczących rodzicielstwa możesz sprawdzić jeszcze przed terminem badania w ośrodku. Testy CUIDA, TKR i SPR należą do narzędzi, które psycholog może zastosować podczas badania OZSS w sprawie o dziecko. Każdy z tych testów możesz wypełnić przed badaniem, a ja przygotuję pisemne opracowanie z opisem Twoich mocnych i słabych stron oraz sposobów pracy nad każdą z nich. Pojedynczy test kosztuje 499 zł, a całościowa ocena kompetencji rodzicielskich obejmuje pięć testów stosowanych w OZSS i 45-minutową konsultację ze mną za 3500 zł. Opis każdego testu, ceny i zamówienie znajdziesz na stronie testy przed badaniem OZSS.

Testy przed badaniem OZSS

Wypełnianie MMPI-2 w ośrodku

Twierdzenia czyta się samodzielnie z zeszytu albo z ekranu komputera, a odpowiedzi zaznacza się na arkuszu albo w programie. Wypełnianie można podzielić na kilka części, gdy osoba badana się męczy albo tego samego dnia wypełnia też inne narzędzia.

Okulary do czytania i wypoczynek przed badaniem pozwalają przeczytać kilkaset twierdzeń w skupieniu do ostatniej strony. Sposoby radzenia sobie z napięciem w dniach przed terminem opisuję we wpisie stres przed badaniem OZSS.

MMPI-2 w opinii OZSS

Opinia z badania MMPI-2 powinna zawierać nazwę i wersję narzędzia, wyniki skal kontrolnych oraz wnioski odniesione do pytań sądu. Wyniki w punktach T porównuje się z polskimi normami, a w sprawie o dziecko psycholog może dodatkowo uwzględnić dane o profilach rodziców w sporach. Zeszyt z twierdzeniami ani arkusz odpowiedzi nie trafiają do akt, ponieważ materiały testowe podlegają ochronie.

Sąd ocenia wnioski z MMPI-2 razem z całą opinią zespołu według kryteriów opisanych we wpisie czy opinia OZSS jest wiążąca.

FAQ. Pytania o MMPI-2 w badaniu OZSS

Ile trwa wypełnianie MMPI-2 w OZSS?

Pełna wersja z 567 twierdzeniami zajmuje od godziny do dwóch godzin, a wersja komputerowa mniej. Skrócona odmiana MMPI-2-RF z 338 twierdzeniami zajmuje od 35 do 50 minut.

Czy wysoki wynik na skali L przekreśla MMPI-2?

Podręcznik MMPI-2 opisuje umiarkowane podwyższenie skali L, od 70 do 79 punktów T, jako częste u rodziców w sprawach o opiekę. Według podręcznika taki wynik nie musi oznaczać profilu rodzica niemożliwego do interpretacji.

Czy skala paranoi w MMPI-2 oznacza chorobę psychiczną?

Nazwa skali pochodzi z lat czterdziestych i opisuje podobieństwo odpowiedzi do grupy klinicznej. Rodzice w sporach o dziecko uzyskiwali na tej skali wyższe średnie wyniki niż na większości pozostałych skal klinicznych.

Czy można pominąć twierdzenie w MMPI-2?

Każde pominięte twierdzenie zostaje policzone na osobnej skali kontrolnej oznaczonej znakiem zapytania. Kilkadziesiąt pominiętych twierdzeń może sprawić, że psycholog nie zinterpretuje profilu rodzica w opinii.

Czy psycholog OZSS musi zastosować MMPI-2?

Wybór kwestionariuszy zależy od pytań zawartych w postanowieniu sądu i od decyzji osoby badającej. MMPI-2 trafia do badania przede wszystkim przy pytaniach o zdrowie psychiczne rodzica.

Testy przed badaniem OZSS i kurs przygotowania

Wyniki testów wypełnionych przed badaniem służą pracy nad sobą przed terminem, a opinię w sprawie może sporządzić wyłącznie zespół OZSS wyznaczony przez sąd. Dobór narzędzi podczas badania należy do osoby badającej, więc w ośrodku możesz otrzymać inny zestaw testów niż wypełniony wcześniej. Testy CUIDA, TKR i SPR z moim pisemnym opracowaniem oraz całościową ocenę kompetencji rodzicielskich z konsultacją opisuję na stronie testy przed badaniem OZSS.

Testy przed badaniem OZSS

Kilka godzin pracy z kwestionariuszami w ośrodku wymaga skupienia, które przygotowuje się na wiele dni przed terminem badania. Kurs przygotowania do badania OZSS obejmuje prawie 7 godzin nagrań w 9 modułach z kartami pracy oraz planami na 14, 7 i 3 dni przed badaniem.

Kurs przygotowania do badania OZSS

Pozdrawiam serdecznie
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy

O autorce

Magdalena Bajsarowicz jest prawnikiem i psychologiem sądowym, od 15 lat pomaga rodzicom w sprawach o dziecko, w których po drugiej stronie jest osoba manipulująca. Opiniuje na zlecenie sądu jako biegły psycholog i przeanalizowała ponad 1000 opinii OZSS, na podstawie których powstały jej kursy i ebooki. Prowadziła wykłady z psychologii sądowej dla sędziów, prokuratorów i kuratorów, a w 2022 roku wydała pierwszy w Polsce ebook o badaniu OZSS.

Ukończyła studia magisterskie z psychologii na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu oraz z prawa na Uniwersytecie Wrocławskim, a także studia podyplomowe w Instytucie Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przeszła kursy dla biegłych psychologów sądowych i należy do Stowarzyszenia Psychologów Sądowych w Polsce, a wcześniej prowadziła gabinet psychologiczny od 2011 roku i kancelarię specjalizującą się w prawie rodzinnym oraz psychologii sądowej od 2018 roku. W kancelarii kierowała kilkunastoosobowym zespołem, w którym pracowali także adwokaci i radcowie prawni. Prowadziła również wykłady międzynarodowe dla prawników i psychologów o polskim prawie rodzinnym oraz zajęcia z prawa cywilnego dla studentów prawa. Jako ekspertka komentuje prawo i psychologię dla telewizji TVP i TVN oraz dla Trójki Polskiego Radia. Jej wypowiedzi publikowały też portale WP, Onet i NaTemat oraz tygodnik Newsweek.