Kto układa pytania, na które zespół OZSS odpowiada w swojej opinii dla sądu rodzinnego? Czy rodzic ma wpływ na ich treść i czy sąd musi przyjąć pytania zaproponowane przez jedną ze stron? Co się dzieje, gdy w postanowieniu zabraknie pytania o sprawę, którą rodzic uważa za istotną dla dziecka? Pytania do biegłych tworzą tezę dowodową, którą sąd zamieszcza w postanowieniu dowodowym kierującym rodzinę do zespołu.
Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.
Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.
Teza dowodowa w sprawie o dziecko
Według art. 278 § 1 kodeksu postępowania cywilnego sąd wzywa biegłego w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych. Postanowienie dowodowe wskazuje według art. 236 k.p.c. fakty podlegające stwierdzeniu oraz środek dowodowy, którym w sprawie o dziecko może być opinia opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów. Okoliczności, które opinia ma wyjaśnić, nazywa się w języku procesowym tezą dowodową.
Ustawa o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów przewiduje wydawanie przez zespoły opinii na zlecenie sądu w sprawach rodzinnych i nieletnich. Zespół odpowiada w opinii na pytania postawione przez sąd w postanowieniu kierującym rodzinę na badanie. Granice opinii wobec zagadnień spoza tych pytań opisuję we wpisie czy OZSS może wykraczać poza postanowienie sądu.
Kto formułuje pytania do zespołu OZSS
Brzmienie pytań do zespołu określa sąd w postanowieniu dowodowym wydanym w sprawie. Strona wnioskująca o przeprowadzenie dowodu ma według art. 235¹ k.p.c. obowiązek oznaczyć fakty, które zamierza nim wykazać. Wniosek strony może więc zawierać propozycję pytań, którą sąd przyjmuje w całości, zmienia albo pomija.
Przy powołaniu biegłych sąd wysłuchuje wniosków stron co do ich liczby i wyboru, co przewiduje art. 278 § 1 k.p.c. W sprawach dotyczących władzy rodzicielskiej i kontaktów sąd ma prawo z urzędu skierować rodzinę do zespołu i samodzielnie nadać brzmienie pytaniom. Sytuacje, w których sąd zleca badanie w OZSS, przedstawia wpis kiedy sąd rodzinny kieruje na badanie OZSS.
Zmiana postanowienia dowodowego przed badaniem
Sąd nie jest związany wydanym postanowieniem dowodowym i według art. 240 § 1 k.p.c. może je uchylić albo zmienić stosownie do okoliczności. Zmiana może polegać na dodaniu pytania, nadaniu nowego brzmienia pytaniu zbyt ogólnemu albo objęciu badaniem kolejnej osoby. O taką zmianę strony mogą wnosić w pismach procesowych, a decyzja należy do sądu prowadzącego sprawę.
Ocena kompetencji rodzicielskich matki i ojca należy do częstych pytań w postanowieniach kierujących rodzinę do zespołu. Testy CUIDA, TKR i SPR należą do narzędzi, które psycholog może zastosować podczas badania OZSS w sprawie o dziecko. Każdy z tych testów możesz wypełnić przed badaniem, a ja przygotuję pisemne opracowanie z opisem Twoich mocnych i słabych stron oraz sposobów pracy nad każdą z nich. Całościowa ocena kompetencji rodzicielskich obejmuje pięć testów stosowanych w OZSS i 45-minutową konsultację ze mną. Opis każdego testu, ceny i zamówienie znajdziesz na stronie testy przed badaniem OZSS.
Obszary, których dotyczą pytania w sprawach rodzinnych
Pytania do zespołu w sprawach o dziecko dotyczą zwykle miejsca zamieszkania dziecka, zakresu władzy rodzicielskiej i sposobu utrzymywania kontaktów. Mogą też obejmować relację łączącą dziecko z matką i z ojcem, jego potrzeby rozwojowe oraz wpływ sporu dorosłych na jego codzienne funkcjonowanie. Przy zarzutach dotyczących zdrowia psychicznego rodzica pytanie może wymagać udziału lekarza psychiatry, a okoliczności takiego badania przedstawia wpis badanie psychiatryczne rodzica.
Biegły wypowiada się w granicach wiadomości specjalnych i nie rozstrzyga kwestii prawnych należących do sądu. Ocena wszystkich dowodów w sprawie należy według art. 233 § 1 k.p.c. do sądu. Pytanie o to, jak każde z rodziców radzi sobie z wychowaniem dziecka, mieści się w wiadomościach specjalnych psychologa. Decyzja o tym, przy którym rodzicu dziecko zamieszka, pozostaje rozstrzygnięciem sądu wydanym na podstawie wszystkich dowodów zebranych w sprawie.
Pytanie, którego zabrakło w postanowieniu
Zagadnienie, którego nie obejmuje żadne pytanie z postanowienia, może nie znaleźć odpowiedzi w opinii zespołu. Przed badaniem sąd może uzupełnić postanowienie na podstawie art. 240 § 1 k.p.c. Po doręczeniu opinii art. 286 k.p.c. pozwala sądowi zażądać ustnego wyjaśnienia opinii albo dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. Losy zastrzeżeń złożonych po doręczeniu opinii opisuję we wpisie o zastrzeżeniach do opinii OZSS.
FAQ. Pytania do biegłych OZSS w postanowieniu sądu
Czy rodzic może zaproponować pytania do biegłych OZSS?
Strona może we wniosku dowodowym wskazać fakty do wykazania i zaproponować treść pytań do zespołu. O ostatecznym brzmieniu pytań decyduje sąd, który zamieszcza je w postanowieniu dowodowym.
Czy sąd musi przyjąć pytania zaproponowane przez stronę?
Sąd może przyjąć proponowane pytania, nadać im inne brzmienie albo je pominąć. Pytania o ocenę prawną albo o okoliczności niewymagające wiadomości specjalnych mogą zostać pominięte, bo wykraczają poza zadania biegłego.
Ile pytań może zawierać postanowienie o badaniu w OZSS?
Przepisy nie określają liczby pytań, które sąd może skierować do zespołu w jednym postanowieniu. Każde pytanie poszerza zakres badania oraz opinii, a ich liczba zależy od przedmiotu sporu.
Czy pytania do biegłych można zmienić po wydaniu postanowienia?
Sąd może zmienić albo uchylić postanowienie dowodowe stosownie do okoliczności, także na wniosek strony. Zmiana wprowadzona przed badaniem określa zakres pracy zespołu jeszcze przed spotkaniem z rodziną.
Czym różni się teza dowodowa od pytań do biegłych?
Teza dowodowa obejmuje okoliczności, które opinia ma wyjaśnić, ujęte w postanowieniu sądu. W sprawach rodzinnych sąd zwykle formułuje ją w postaci pytań do zespołu, więc oba określenia dotyczą tej samej części postanowienia.
Testy przed badaniem OZSS i kurs przygotowania
Wyniki testów wypełnionych przed badaniem służą pracy nad sobą przed terminem, a opinię w sprawie może sporządzić wyłącznie zespół OZSS wyznaczony przez sąd. Dobór narzędzi podczas badania należy do osoby badającej, więc w ośrodku możesz otrzymać inny zestaw testów niż wypełniony wcześniej. Testy CUIDA, TKR i SPR z moim pisemnym opracowaniem oraz całościową ocenę kompetencji rodzicielskich z konsultacją opisuję na stronie testy przed badaniem OZSS.
Sposób, w jaki treść postanowienia przekłada się na przebieg wywiadu i obserwacji, omawiam w kursie przygotowania do badania OZSS. Kurs obejmuje prawie 7 godzin nagrań w 9 modułach z kartami pracy oraz planami na 14, 7 i 3 dni przed badaniem.
Kurs przygotowania do badania OZSS
Pozdrawiam serdecznie
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy
O autorce
Magdalena Bajsarowicz jest prawnikiem i psychologiem sądowym, od 15 lat pomaga rodzicom w sprawach o dziecko, w których po drugiej stronie jest osoba manipulująca. Opiniuje na zlecenie sądu jako biegły psycholog i przeanalizowała ponad 1000 opinii OZSS, na podstawie których powstały jej kursy i ebooki. Prowadziła wykłady z psychologii sądowej dla sędziów, prokuratorów i kuratorów, a w 2022 roku wydała pierwszy w Polsce ebook o badaniu OZSS.
Ukończyła studia magisterskie z psychologii na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu oraz z prawa na Uniwersytecie Wrocławskim, a także studia podyplomowe w Instytucie Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przeszła kursy dla biegłych psychologów sądowych i należy do Stowarzyszenia Psychologów Sądowych w Polsce, a wcześniej prowadziła gabinet psychologiczny od 2011 roku i kancelarię specjalizującą się w prawie rodzinnym oraz psychologii sądowej od 2018 roku. W kancelarii kierowała kilkunastoosobowym zespołem, w którym pracowali także adwokaci i radcowie prawni. Prowadziła również wykłady międzynarodowe dla prawników i psychologów o polskim prawie rodzinnym oraz zajęcia z prawa cywilnego dla studentów prawa. Jako ekspertka komentuje prawo i psychologię dla telewizji TVP i TVN oraz dla Trójki Polskiego Radia. Jej wypowiedzi publikowały też portale WP, Onet i NaTemat oraz tygodnik Newsweek.

