Proces z osobą z borderline

Postępowania sądowe, w których jedna ze stron ma zaburzenie osobowości borderline, mają rozpoznawalny przebieg dla kogoś, kto zna ten wzorzec. Dla sędziego, który nie zna kontekstu i widzi tę osobę po raz pierwszy, obraz może wyglądać zupełnie inaczej. Na tym właśnie polega trudność tych spraw.

Obserwuję od lat, że strona będąca po drugiej stronie często próbuje przekazać sądowi tę wiedzę wprost. Opisuje zachowania, tłumaczy ich podłoże, mówi o rozszczepieniu obrazu drugiej osoby. Efekt bywa odwrotny od zamierzonego: zamiast pokazać powtarzalny wzorzec, zaczyna wyglądać jak ktoś nadmiernie skoncentrowany na diagnozowaniu byłego partnera w mojej ocenie skuteczniejsze jest pokazanie stałości tych zachowań przez dokumentację i przez fakty.

Borderline w sądzie najczęściej nie ujawnia się przez jedną emocjonalną scenę, lecz przez powtarzalną niespójność, zmienność ocen i trudność w utrzymaniu stabilnego obrazu drugiej strony. W postępowaniu większe znaczenie ma dokumentacja powtarzających się zachowań niż próba diagnozowania byłego partnera.

Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako biegły psycholog. Jestem wykładowcą prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.

Łączę analizę akt sprawy, znajomość mechanizmów przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.

Emocjonalne zeznania osoby z borderline

Zeznanie osoby z borderline często ma bardzo silny ładunek emocjonalny. Pojawia się płacz, napięcie, gwałtowna reakcja na pytania i opowieść prowadzona z poziomu bólu. Taka osoba mówi o swoim doświadczeniu intensywnie, czasem dramatycznie, czasem z poczuciem krzywdy, które dominuje nad faktami.

Kiedy mówi o dziecku, potrafi robić wrażenie rodzica mocno zaangażowanego. Przywołuje szczegóły z jego życia, mówi z przejęciem, pokazuje silną więź. Problem zaczyna się wtedy, gdy sąd odczytuje samą intensywność emocji jako potwierdzenie prawdziwości zeznań albo jakości rodzicielstwa. Silne emocje nie zawsze oznaczają stabilność, przewidywalność i zdolność widzenia dziecka poza własnym stanem emocjonalnym. Dla porównania, narcyz w sądzie zwykle pilnuje kontroli i wizerunku zeznaje tak, żeby wypaść spójnie, rozsądnie i przekonująco. Zwraca uwagę na szczegóły, które mogą zrobić dobre wrażenie, dobiera słowa, obserwuje reakcje i stara się utrzymać przewagę w odbiorze.

Emocje pojawiają się u niego najczęściej wtedy, gdy zostaje naruszony jego obraz samego siebie albo gdy przebieg sprawy uderza w jego pozycję. U osoby z borderline emocjonalność wygląda inaczej nie jest tylko reakcją na konkretny moment procesowy przeważnie stanowi stałe tło zeznania.

Jak zachowuje się osoba z borderline po rozstaniu i jak ten schemat przenosi się na salę sądową, opisuję szczegółowo w osobnym artykule.

Zmienność stanowiska osoby z borderline w kolejnych etapach sprawy

Jedną z cech, które ujawniają się w dłuższym postępowaniu, jest niespójność zeznań osoby z borderline między kolejnymi etapami sprawy. Wynika ona z rozszczepienia obrazu drugiej osoby, przeniesionego na salę sądową. Osoba z borderline potrafi oceniać sąd, sędziego i pełnomocnika drugiej strony przez pryzmat czarno-białego myślenia gdy podczas procesu idzie w kierunku zgodnie z jej oczekiwaniem, są odbierani jako dobrzy. Gdy zapada niekorzystne rozstrzygnięcie, sąd zaczyna być opisywany jako niesprawiedliwy.

Na pierwszej rozprawie były partner albo była partnerka może być przedstawiany jako ktoś, kto był dobrym rodzicem, choć związek się nie udał. Na trzeciej rozprawie, po serii emocjonalnych kryzysów, ten sam rodzic bywa już opisywany jako zagrożenie dla dziecka. Jako ktoś, kto nigdy nie umiał zadbać o nie właściwie.

Dokumentacja w procesie z osobą z borderline

W procesie z osobą z borderline dokumentacja powinna pokazać niespójność i powtarzalny sposób działania w czasie. Znaczenie mają wiadomości, w których ocena drugiego rodzica zmienia się diametralnie w krótkim okresie jak również notatki z przekazań dziecka, które przebiegały inaczej niż wcześniej ustalono ponadto znaczenie mają także rejestry naruszeń postanowień, z dokładnymi datami i okolicznościami, zwłaszcza gdy naruszenie pojawiło się bezpośrednio po epizodzie emocjonalnym. W rozmowie z biegłym psychologiem warto opisywać zachowania językiem faktów: co się wydarzyło, kiedy, jak często, w jakich okolicznościach, co było wcześniej i co nastąpiło później.

Błędy które osłabiają pozycję w procesie z osobą z borderline

W procesie z osobą z borderline część zachowań na sali sądowej może działać przeciwko stronie, która chce pokazać problem. Publiczne diagnozowanie drugiego rodzica, używanie etykiet zamiast opisu faktów, prowokowanie reakcji emocjonalnej przez konfrontację albo sarkastyczny ton wszystko może zostać odebrane inaczej, niż zakłada osoba składająca wniosek.

Podobnie działa opieranie całej sprawy na jednym incydencie, bez pokazania powtarzalności zachowań w czasie. Słabsze znaczenie ma także sama relacja rodzica, jeżeli nie idzie za nią dokumentacja dziecka.

Osoba z borderline, która traci regulację emocjonalną pod wpływem konfrontacji, może w oczach sądu wyglądać bardziej jak osoba skrzywdzona niż niestabilna. Sąd obserwuje zachowanie obu stron przez całe postępowanie. Dokumentacja pokazuje ciągłość zdarzeń, której same słowa często nie są w stanie utrzymać.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Jak osoba z borderline zeznaje w sądzie?

Osoba z borderline często zeznaje z silnym ładunkiem emocjonalnym. Jej wypowiedź może brzmieć spójnie w danym momencie, ale obraz drugiej strony potrafi zmieniać się radykalnie między kolejnymi terminami rozpraw. Wynika z rozszczepienia obrazu byłego partnera i przeżywania sprawy przez aktualny stan emocjonalny.

Co dokumentować w sprawie sądowej z rodzicem z borderline?

W sprawie sądowej z rodzicem z borderline znaczenie mają przede wszystkim powtarzalne niespójności w czasie. Warto dokumentować korespondencję, zmiany ocen drugiego rodzica, naruszenia postanowień, przebieg przekazań dziecka oraz informacje z placówek zewnętrznych.

Jak borderline wpływa na wynik badania OZSS?

Borderline może utrudniać ocenę w OZSS, ponieważ osoba badana w dniu spotkania może funkcjonować spokojnie, poprawnie i adekwatnie wobec dziecka. Specjaliści widzą ją w ograniczonym czasie, często raz albo kilka razy, więc mogą trafić na okres większej stabilizacji.

Jak zachowywać się wobec osoby z borderline na sali sądowej?

Wobec osoby z borderline na sali sądowej nie warto prowokować reakcji emocjonalnej, ironizować ani konfrontować jej w sposób, który może zostać odebrany jako atak. Silna reakcja emocjonalna może w oczach sądu wyglądać jak krzywda, a nie jak brak stabilności.

Skuteczniejsze jest zachowanie spokoju, trzymanie się faktów i pokazywanie dokumentów, które pozwalają sądowi samodzielnie zobaczyć powtarzalność zachowań.

Odzyskaj siebie po toksycznym związku

Jesteś po trudnej relacji i czujesz, że rozstanie nie zakończyło jeszcze tego, co działo się w Tobie przez ostatnie miesiące albo lata, potrzebujesz więcej niż kolejnej porady z internetu.

Program odzyskania siebie po toksycznym związku jest 30-dniowym programem, który pomaga uporządkować emocje, odzyskać kontakt ze sobą i stopniowo wyjść z wpływu relacji, która osłabiła Twoją pewność, spokój i poczucie własnej wartości.

W programie przechodzisz przez proces krok po kroku: od zrozumienia, co naprawdę zostawiła w Tobie toksyczna relacja, aż po odbudowanie wewnętrznej stabilności i przygotowanie się na nowy etap życia.

Program jest dla osób, które nie chcą już tylko analizować drugiej strony, ale chcą wrócić do siebie spokojniej, mocniej i bardziej świadomie.

Dołącz do 30-dniowego programu i zacznij odzyskiwać siebie po toksycznym związku.

Program odzyskania siebie

Pozdrawiam serdecznie,
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy