Podział majątku z narcyzem. Co utrudnia postępowanie

Podział majątku po rozwodzie z osobą manipulującą bywa postępowaniem dłuższym niż sam rozwód. Przyczyna leży w tym, że sprawa dotyczy rzeczy policzalnych, a policzalność daje pole do sporu o każdą pozycję z osobna. Mieszkanie, samochód, oszczędności oraz nakłady z majątków osobistych stają się kolejnymi wątkami, z których każdy może wymagać opinii biegłego.

Dla rodzica, który ma już za sobą sprawę rozwodową oraz sprawy dotyczące dziecka, jest to trzecie postępowanie z rzędu. Zasoby są wtedy przeważnie na wyczerpaniu, a druga strona traktuje ten etap jako kolejną okazję do utrzymania kontaktu oraz kontroli.

Czytam akta przed wydaniem opinii i widzę, które sposoby działania rodzica coś do sprawy wnoszą, a które zostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Wyjaśnię, co obejmuje majątek wspólny, jakie zachowania wydłużają takie postępowanie oraz kiedy możliwe pozostaje ustalenie nierównych udziałów.
Sprawę rozwodową poprzedzającą podział omawia wpis o tym, jak wygląda rozwód z narcyzem.

Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.

Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.

Co obejmuje majątek wspólny

Wspólność majątkowa powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa i obejmuje przedmioty nabyte przez oboje małżonków w jej trakcie. Wchodzą do niej wynagrodzenie za pracę, dochody z majątku wspólnego oraz z majątków osobistych, a także środki zgromadzone na rachunkach i w funduszach emerytalnych. Poza wspólnością pozostaje przeważnie to, co każdy wniósł przed ślubem oraz co otrzymał w darowiźnie albo w spadku.

Zrób spis wszystkiego, co pamiętasz, zanim rozpocznie się sprawa. Ujmij w nim nieruchomości, pojazdy, rachunki bankowe, polisy, udziały w spółkach oraz sprzęt o istotnej wartości. Odnotuj również przybliżone daty nabycia, ponieważ moment nabycia decyduje o przynależności do majątku wspólnego.

Zbierz dokumenty, do których masz dostęp teraz. Akty notarialne, umowy kredytowe, wyciągi z rachunków oraz zeznania podatkowe z lat małżeństwa opisują stan majątku niezależnie od tego, co strony powiedzą później. Dostęp do części z nich może się zmienić po rozpoczęciu sprawy.

Narcyz wobec spisu składników majątku

Postępowanie działowe opiera się na ustaleniu składu majątku wspólnego, a ustalenie to wymaga wskazania poszczególnych pozycji przez strony. Osoba manipulująca wykorzystuje niekiedy ten etap, pomijając składniki, o których druga strona nie wie albo nie pamięta. Rachunek założony bez wiedzy małżonka oraz środki przekazane bliskim w ostatnich miesiącach małżeństwa należą do tej kategorii.

Przejrzyj zeznania podatkowe z lat małżeństwa pod kątem dochodów, których nie potrafisz przypisać do znanych Ci źródeł. Zwróć uwagę na rozbieżność między deklarowanymi zarobkami a poziomem życia w danym okresie. Rozbieżność tego rodzaju stanowi punkt wyjścia do dalszych pytań w postępowaniu.

Kontrola nad środkami w trakcie małżeństwa ma przy tym własne podłoże, sięgające czasu sprzed rozstania. Opisuje je wpis o przemocy ekonomicznej.

Spór o wartość zamiast sporu o skład

Drugim polem sporu pozostaje wartość poszczególnych składników. Ta sama nieruchomość otrzymuje w pismach obu stron wyceny różniące się o kilkaset tysięcy złotych, w zależności od tego, kto ma ją przejąć. Rozbieżność ta prowadzi przeważnie do dopuszczenia dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy.

Opinia biegłego wydłuża postępowanie o kilka miesięcy, a przy zastrzeżeniach do niej o kolejne. Zastrzeżenia składane do każdej opinii z osobna rozciągają sprawę na lata. Sposób działania takiego przeciągania opisuje wpis o tym, ile trwa rozwód z narcyzem.

Rozważ z pełnomocnikiem, czy warto kwestionować wycenę, zanim zgłosisz zastrzeżenia. Różnica kilkudziesięciu tysięcy przy sprawie wydłużonej o rok bywa kosztem większym niż korzyścią. Policz również wartość własnego czasu oraz obciążenia, jakie niesie kolejny rok postępowania.

Nakłady i rozliczenia między majątkami

Postępowanie obejmuje również rozliczenie nakładów poczynionych z majątku osobistego na wspólny oraz odwrotnie. Środki z darowizny od rodziców przeznaczone na wkład własny przy zakupie mieszkania stanowią typowy przykład takiego nakładu. Wykazanie go wymaga dokumentu pokazującego źródło środków oraz ich przeznaczenie.

Odszukaj przelewy z okresu, w którym dokonywano zakupu, oraz dokumenty dotyczące darowizny. Przekazanie środków w gotówce, bez żadnego śladu, pozostaje trudne do wykazania po latach. Zwróć się do rodziców o potwierdzenie okoliczności, jeśli to oni byli darczyńcami.

Rozliczeniu podlegają także środki wydatkowane z majątku wspólnego na cele niezwiązane z rodziną. Wydatki na inne osoby, na przedsięwzięcia prowadzone bez wiedzy małżonka albo na spłatę zobowiązań osobistych należą do tej kategorii. Zestaw je chronologicznie, wskazując daty oraz kwoty.

Nierówne udziały w majątku wspólnym

Zasadą pozostaje równy udział obojga małżonków w majątku wspólnym. Sąd może ustalić udziały nierówne na wniosek strony, przy wykazaniu ważnych powodów oraz różnego stopnia przyczynienia się do powstania majątku. Oba te warunki muszą wystąpić łącznie.

Wniosek taki wchodzi w grę przy trwonieniu majątku przez jedną ze stron, przy uchylaniu się od pracy zarobkowej bez uzasadnionej przyczyny albo przy zaciąganiu zobowiązań bez wiedzy drugiego małżonka. Sam fakt wyższych zarobków jednej strony nie stanowi podstawy do takiego rozstrzygnięcia. Wkład w postaci osobistej pracy przy wychowaniu dzieci oraz prowadzeniu domu liczy się na równi z wkładem finansowym.

Przygotuj materiał obejmujący okresy, w których jedna strona nie podejmowała pracy, oraz wydatki wykraczające poza potrzeby rodziny. Zestawienie takie opiera się na dokumentach, nie na opisie postawy drugiej strony. Zakres wniosku oraz szanse jego uwzględnienia omów z pełnomocnikiem przed złożeniem.

Mieszkanie, w którym mieszka dziecko

Nieruchomość, w której dziecko mieszka na co dzień, ma w takim postępowaniu pozycję szczególną. Zmiana miejsca zamieszkania oznacza dla dziecka zmianę szkoły, otoczenia oraz rytmu dnia, a więc rzeczy, na których opiera się jego poczucie stabilności. Okoliczność ta może zostać podniesiona przy podziale.

Przejęcie nieruchomości wiąże się przeważnie z obowiązkiem spłaty drugiej strony, rozłożonej na raty albo płatnej jednorazowo. Oceń swoje możliwości kredytowe, zanim złożysz wniosek o przyznanie mieszkania. Rozstrzygnięcie nakładające spłatę ponad Twoje możliwości stwarza problem większy niż podział samej nieruchomości.

Wniosek o przyznanie mieszkania drugiej stronie pojawia się niekiedy mimo braku zainteresowania samą nieruchomością. Skutkiem takiego wniosku pozostaje niepewność co do miejsca zamieszkania dziecka przez cały czas trwania sprawy. Wpływ niepewności na dziecko opisuje wpis o psychologicznych skutkach manipulowania dzieckiem.

Kiedy warto zawrzeć ugodę

Podział dokonany w drodze umowy przed notariuszem kończy sprawę w kilka tygodni, o ile obie strony uzgodnią warunki. Postępowanie sądowe przy sporze o każdą pozycję rozciąga się na lata oraz pochłania koszty opinii biegłych. Różnica między obiema drogami bywa większa niż kwota, o którą toczy się spór.

Policz, ile kosztuje Cię każdy rok postępowania, uwzględniając koszty pełnomocnika, opinii oraz własnego czasu. Zestaw tę kwotę z różnicą między propozycją ugodową a tym, czego oczekujesz. Rachunek ten wygląda inaczej na początku sprawy niż po dwóch latach.

Zachowaj ostrożność wobec propozycji składanych w momencie, w którym Twoje zasoby są wyczerpane. Propozycja ugodowa nie musi oznaczać zmiany stanowiska drugiej strony, co opisuje wpis o tym, kiedy narcyz odpuszcza.

FAQ – Pytania o podział majątku z narcyzem

Czy podział majątku można przeprowadzić razem z rozwodem?

Sąd rozwodowy może dokonać podziału, jeśli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu. Przy sporze o poszczególne składniki prowadzi to przeważnie do wyłączenia tej kwestii do odrębnej sprawy. Decyzję o złożeniu takiego wniosku uzgodnij z pełnomocnikiem.

Co zrobić, gdy druga strona ukrywa składniki majątku?

Sąd może zwrócić się o informacje do banków oraz innych instytucji na wniosek strony. Wniosek taki wymaga uprawdopodobnienia, że dany składnik istnieje, więc przygotuj punkt zaczepienia w postaci dokumentu albo rozbieżności w zeznaniach podatkowych. Zakres wniosku omów z pełnomocnikiem.

Czy praca w domu liczy się przy podziale?

Osobista praca przy wychowaniu dzieci oraz prowadzeniu gospodarstwa domowego stanowi wkład w powstanie majątku wspólnego. Okoliczność ta ma znaczenie przy ocenie stopnia przyczynienia się każdego z małżonków. Sam fakt niższych zarobków nie pomniejsza udziału.

Ile trwa sprawa o podział majątku?

Podział zgodny przed notariuszem zajmuje kilka tygodni. Postępowanie sądowe przy sporze o skład oraz wartość składników trwa przeważnie od roku do kilku lat, zależnie od liczby opinii biegłych. Każde zastrzeżenie do opinii dokłada kolejne miesiące.

Czy można żądać podziału po wielu latach od rozwodu?

Roszczenie o podział majątku wspólnego nie ulega przedawnieniu, więc wniosek pozostaje możliwy również po latach. Upływ czasu utrudnia natomiast ustalenie składu majątku oraz jego wartości z dnia ustania wspólności. Dokumenty z okresu małżeństwa warto zachować niezależnie od planów co do podziału.

Narcyz w sądzie – jak ochronić siebie i dzieci

Pozdrawiam serdecznie

Magdalena Bajsarowicz

Prawnik & Psycholog sądowy