Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, pod których opieką dziecko pozostaje do pełnoletności. Powinni wykonywać ją z poszanowaniem godności i praw dziecka, zarówno w zakresie pieczy nad osobą samego dziecka, jak i nad jego majątkiem oraz wychowaniem.
Art. 95 § 1 jako składniki władzy rodzicielskiej wymienia pieczę nad osobą dziecka, jego majątkiem oraz wychowaniem. Z kolei art. 98 rozszerza ten katalog o reprezentowanie dziecka przez rodziców.
Przy wykonywaniu władzy rodzicielskiej rodzice muszą przestrzegać dobra dziecka oraz jego interesów, a także interesu ogólnospołecznego, czyli wykonywać ją z poszanowaniem praw oraz godności dziecka. Interes dziecka jest w tym wypadku tożsamy z jego interesem majątkowym, który rodzice powinni sprawować z należytą starannością. Oznacza to, że sąd może ograniczyć władzę rodzicielską lub całkowicie pozbawić rodziców władzy, jeżeli rodzice wykonują władzę rodzicielską z naruszeniem praw dziecka. Takie przesłanki wypełnia m.in. cielesne karcenie dziecka oraz wykorzystywanie dziecka do celów nierządnych.
Na gruncie prawa polskiego obowiązuje zasada osobistego wykonywania władzy rodzicielskiej przez rodziców. Nie oznacza to przynależności wykonywania władzy rodzicielskiej tylko do rodziców. Władza rodzicielska może przysługiwać również tylko jednemu z rodziców. Dotyczy to sytuacji, gdy drugi z rodziców został pozbawiony władzy rodzicielskiej, jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu lub nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych albo już nie żyje. W przypadku, gdy rodzice dziecka nie są znani lub żadnemu z nich nie przysługuje władza rodzicielska, sąd może przyznać opiekę innej osobie.
Piecza to całokształt starań i dbałość o wychowanie dziecka. W zakres pieczy wchodzi wychowanie dziecka (odpowiedni rozwój fizyczny i duchowy), kierowanie nim, troska o zapewnienie dziecku odpowiednich warunków egzystencji oraz troska o jego bezpieczeństwo. W swoich decyzjach nad wychowaniem dziecka rodzice korzystają z daleko idącej swobody. Jednak zawsze tak powinni organizować życie dziecka, by było ono szczęśliwe i by nie działa mu się żadna krzywda.
Pamiętaj, że: jeśli macie wspólne dzieci to sąd i OZSS będzie szczególnie badał kompetencje rodzicielskie.
KURS PODNIESIENIA KOMPETENCJI RODZICIELSKICH DO SĄDU
Rodzice i dzieci powinni wzajemnie się wspierać. W tym zakresie rodzice powinni wysłuchać dziecka, a dziecko powinno wysłuchać opinii i zaleceń rodziców formułowanych dla jego dobra. Niewysłuchanie przez dziecka opinii i zaleceń rodziców, nie niesie za sobą żadnych konsekwencji w sferze czynności prawnych dla dziecka. Inaczej jest w przypadku rodziców. Jeżeli dziecko postąpi zgodnie z opinią i zaleceniem rodziców i poniesie w wyniku tego szkodę majątkową, to może domagać się od rodziców odpowiedzialności odszkodowawczej.
Rodzice powinni współdziałać ze sobą dla prawidłowego wychowania dziecka. To do nich należy stworzenie w domu atmosfery miłości i wzajemnego zaufania oraz unikanie nieporozumień i ostrych starć. Powinni również w jednakowy sposób traktować wszystkie swoje dzieci.
Rodzice powinni zapewnić dziecku odpowiednie warunki lokalowe, niezbędne pomoce szkolne, odzież, należyte wyżywienie i opiekę lekarską. Powinni więc tak zorganizować warunki życia, by zapewnić mu prawidłowy rozwój.
Na rodzicach spoczywa ponadto obowiązek ochrony dziecka przed niebezpieczeństwami. Obejmuje on wszelkie zagrożenia fizyczne i duchowe. Można zaliczyć tu różne zagrożenia ze strony osób trzecich (np. porywaczy, narkomanów i gangów) oraz sił niezależnych od człowieka jak, powódź czy pożar.
Pozdrawiam,
Madgalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy