Od której strony czytać kilkunastostronicową opinię OZSS, w której wywiad, wyniki testów i wnioski przeplatają się z fragmentami akt? Co oznacza wynik opisany w opinii jako przeciętny albo podwyższony na skali testu psychologicznego? Które zdania opinii opisują to, co widzieli specjaliści, a które są ich interpretacją? Opinia zespołu łączy informacje z kilku źródeł, a jej wnioski są odpowiedziami na pytania z postanowienia dowodowego.
Nazywam się Magdalena Bajsarowicz. Jestem prawnikiem i psychologiem sądowym. Od 15 lat pomagam przejść przez trudne rozstania, gdy po drugiej stronie jest osoba manipulująca z zaburzeniem osobowości narcystycznym lub borderline. Buduję strategie, żeby chronić siebie i dzieci. Opiniuję na zlecenie sądu jako psycholog. Jestem wykładowcą, prowadziłam wykłady dla sędziów, prokuratorów i kuratorów z zakresu psychologii sądowej.
Łączę analizę akt sprawy, znajomość sposobu działania przemocy psychicznej i doświadczenie w pracy z opiniami OZSS, aby pomóc rodzicom przejść przez ten proces świadomie, merytorycznie i z realnym wpływem na wynik sprawy.
Części opinii OZSS i źródła informacji
Opinia zawiera część odtwarzającą materiał z akt, część opisującą przebieg badania i jego wyniki oraz analizę zakończoną wnioskami. Informacje w części badawczej pochodzą z wywiadów z rodzicami, rozmowy z dzieckiem, obserwacji i narzędzi psychologicznych. Listę elementów, które według standardów powinna mieć każda opinia, przedstawia wpis elementy opinii OZSS.
Przy każdej informacji w opinii pomocne jest sprawdzenie, z którego źródła zespół ją uzyskał. Zdanie z wywiadu jest relacją osoby badanej o jej życiu, a zdanie z części obserwacyjnej opisuje zachowanie widziane przez specjalistów w gabinecie. Fragment z akt powtarza treść dokumentu albo pisma jednej ze stron i ma wartość tego dokumentu.
Opis i interpretacja w języku opinii
Opis podaje, co osoba badana powiedziała albo zrobiła, na przykład że dziecko podczas zabawy co chwilę wracało do matki. Interpretacja nadaje temu zachowaniu znaczenie, na przykład wiąże je z poczuciem bezpieczeństwa w relacji. Wnioski opinii opierają się na interpretacjach, a te powinny wynikać z opisanych wcześniej danych.
Sformułowania takie jak „może wskazywać”, „nie można wykluczyć” albo „w ocenie zespołu” informują o stopniu pewności specjalistów. W orzecznictwie odróżnia się opinię kategoryczną, stanowczo odpowiadającą na pytanie, od opinii hipotetycznej przedstawiającej jedynie prawdopodobieństwo. Stopień pewności wniosków sąd bierze pod uwagę przy ocenie opinii jako dowodu w sprawie.
Wyniki narzędzi do oceny kompetencji rodzicielskich trafiają do opinii jako jedno ze źródeł obok wywiadu i obserwacji. Testy CUIDA, TKR i SPR należą do narzędzi, które psycholog może zastosować podczas badania OZSS w sprawie o dziecko. Każdy z tych testów możesz wypełnić przed badaniem, a ja przygotuję pisemne opracowanie z opisem Twoich mocnych i słabych stron oraz sposobów pracy nad każdą z nich. Całościowa ocena kompetencji rodzicielskich obejmuje pięć testów stosowanych w OZSS i 45-minutową konsultację ze mną. Opis każdego testu, ceny i zamówienie znajdziesz na stronie testy przed badaniem OZSS.
Wyniki testów w opinii OZSS
Wynik testu psychologicznego podaje się zwykle po przeliczeniu na normy, czyli w odniesieniu do wyników osób z grupy porównawczej. W skali stenowej od 1 do 10 wyniki od 4 do 7 mieszczą się w przedziale przeciętnym, a wyniki skrajne leżą poniżej albo powyżej tego przedziału. Wynik poza przedziałem przeciętnym opisuje nasilenie cechy w porównaniu z grupą odniesienia i sam nie przesądza o kompetencjach rodzica.
Część narzędzi zawiera skale sprawdzające sposób udzielania odpowiedzi, które omawia wpis test kompetencji rodzicielskich. Przegląd narzędzi, które zespół może zastosować w badaniu rodziny, przedstawia wpis przykładowe testy OZSS.
Wnioski opinii a pytania sądu
Każdy wniosek powinien odpowiadać na jedno z pytań zawartych w postanowieniu dowodowym. Zestawienie pytań z wnioskami pokazuje, czy opinia odpowiada na wszystkie pytania i czy nie wychodzi poza ich zakres. Granice opinii wobec pytań sądu z postanowienia dowodowego omawia wpis zakres badania OZSS.
Wnioski opinii mogą zawierać propozycję dotyczącą miejsca zamieszkania dziecka albo rozkładu jego kontaktów z rodzicami. Propozycja zespołu pozostaje elementem dowodu, który sąd ocenia razem z pozostałym materiałem, a kryteria tej oceny znajdziesz we wpisie czy opinia OZSS jest wiążąca.
Opinia jako obraz rodziny z okresu badania
Treść opinii odnosi się do sytuacji rodziny w czasie badania oraz do materiału zgromadzonego w aktach do tego dnia. Zdarzenia późniejsze mogą zostać przedstawione sądowi innymi dowodami albo w opinii uzupełniającej. Nadal można spotkać pogląd, że z gotową opinią nic nie da się zrobić. Nie zgadzam się z nim, bo moja praktyka zawodowa pokazuje, że jest inaczej.
Analizując opinie OZSS, zwracam uwagę między innymi na to, czy narzędzia zastosowano zgodnie z ich przeznaczeniem i czy wnioski mają oparcie w opisanych danych. Drogę od doręczenia opinii do jej uzupełnienia przez zespół opisuje wpis zastrzeżenia do opinii OZSS, a środki zaskarżenia wpis odwołanie od opinii OZSS.
FAQ. Czytanie opinii OZSS
Od czego zacząć czytanie opinii OZSS?
Pomocne jest zestawienie pytań z postanowienia sądu z wnioskami na końcu opinii. Części opisujące akta, wywiad i obserwację pokazują potem, na jakich danych zespół oparł każdy wniosek.
Co oznacza wynik w stenach w opinii OZSS?
Sten to jednostka dziesięciostopniowej skali, na którą przelicza się surowe wyniki testu według norm. Wyniki od 4 do 7 mieszczą się w przedziale przeciętnym dla grupy porównawczej.
Czy wypowiedzi rodzica z wywiadu są w opinii faktami?
Fragment wywiadu przedstawia w opinii relację osoby badanej o jej życiu i o rodzinie. Znaczenie tej relacji zależy od tego, czy potwierdzają ją inne źródła opisane w opinii.
Czym różni się wniosek kategoryczny od hipotetycznego?
Wniosek kategoryczny stanowczo odpowiada na pytanie sądu, a wniosek hipotetyczny wskazuje jedynie prawdopodobieństwo. Sformułowania w rodzaju „może wskazywać” albo „nie można wykluczyć” należą do tej drugiej grupy.
Czy opinia OZSS opisuje rodzinę na dzień wydania orzeczenia?
Treść opinii dotyczy okresu badania oraz materiału zebranego w aktach do tego dnia. Zmiany w życiu dziecka, które nastąpiły później, strony mogą przedstawić sądowi innymi dowodami.
Testy przed badaniem OZSS i kurs przygotowania
Wyniki testów wypełnionych przed badaniem służą pracy nad sobą przed terminem, a opinię w sprawie może sporządzić wyłącznie zespół OZSS wyznaczony przez sąd. Dobór narzędzi podczas badania należy do osoby badającej, więc w ośrodku możesz otrzymać inny zestaw testów niż wypełniony wcześniej. Testy CUIDA, TKR i SPR z moim pisemnym opracowaniem oraz całościową ocenę kompetencji rodzicielskich z konsultacją opisuję na stronie testy przed badaniem OZSS.
Przebieg badania, z którego powstają kolejne części opinii, omawiam w kursie przygotowania do badania OZSS. Kurs obejmuje prawie 7 godzin nagrań w 9 modułach z kartami pracy oraz planami na 14, 7 i 3 dni przed badaniem.
Kurs przygotowania do badania OZSS
Pozdrawiam serdecznie
Magdalena Bajsarowicz
Prawnik & Psycholog sądowy
O autorce
Magdalena Bajsarowicz jest prawnikiem i psychologiem sądowym, od 15 lat pomaga rodzicom w sprawach o dziecko, w których po drugiej stronie jest osoba manipulująca. Opiniuje na zlecenie sądu jako biegły psycholog i przeanalizowała ponad 1000 opinii OZSS, na podstawie których powstały jej kursy i ebooki. Prowadziła wykłady z psychologii sądowej dla sędziów, prokuratorów i kuratorów, a w 2022 roku wydała pierwszy w Polsce ebook o badaniu OZSS.
Ukończyła studia magisterskie z psychologii na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu oraz z prawa na Uniwersytecie Wrocławskim, a także studia podyplomowe w Instytucie Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przeszła kursy dla biegłych psychologów sądowych i należy do Stowarzyszenia Psychologów Sądowych w Polsce, a wcześniej prowadziła gabinet psychologiczny od 2011 roku i kancelarię specjalizującą się w prawie rodzinnym oraz psychologii sądowej od 2018 roku. W kancelarii kierowała kilkunastoosobowym zespołem, w którym pracowali także adwokaci i radcowie prawni. Prowadziła również wykłady międzynarodowe dla prawników i psychologów o polskim prawie rodzinnym oraz zajęcia z prawa cywilnego dla studentów prawa. Jako ekspertka komentuje prawo i psychologię dla telewizji TVP i TVN oraz dla Trójki Polskiego Radia. Jej wypowiedzi publikowały też portale WP, Onet i NaTemat oraz tygodnik Newsweek.

